Onderzoekers (Universiteit Antwerpen/UZA) ontwikkelen nieuwe behandeling tegen multiple sclerose
Een slepende auto-immuunziekte met ingrijpende gevolgen: zaterdag 30 mei, Wereld MS-dag 2026, staat in het teken van multiple sclerose. Onderzoekers aan de Universiteit Antwerpen en het UZA werken volop aan de ontwikkeling van een nieuwe behandeling. De therapie maakt gebruik van lichaamseigen cellen om het immuunsysteem te herstellen. De klinische studie naar de behandeling gaat nu een tweede fase in.
Multiple sclerose is een chronische aandoening waarbij het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam keert. Niet schadelijke indringers, maar myeline – de isolatielaag rond de zenuwen – wordt aangevallen. Daardoor raakt het zenuwstelsel aangetast, waardoor de communicatie tussen de hersenen, het ruggenmerg en de rest van het lichaam verstoord raakt. Dat leidt tot zeer uiteenlopende klachten: van gevoelsstoornissen en vermoeidheid over evenwichtsproblemen tot moeilijkheden met zien, lopen of coördinatie. Bij een deel van de patiënten leidt MS op termijn tot ernstige en blijvende beperkingen.
“In België leven ongeveer 14 000 mensen met MS, met jaarlijks zo’n 450 nieuwe diagnoses. De ziekte wordt meestal vastgesteld tussen het 20e en 40e levensjaar en treft vrouwen vaker dan mannen”, vertelt doctoraatsonderzoeker Mats Van Delen (Universiteit Antwerpen). “Dat het een ziekte is die velen beroert, bleek ook uit het succes van een benefietvoorstelling die we onlangs organiseerden. Tijdens ‘Once Upon a Dance’ — een samenwerking tussen ARIA voor MS, UAntwerpen, Junior Ballet Antwerp en het Universiteitsfonds Antwerpen — deelden professionele balletdansers en mensen met MS het podium. De voorstelling trok 300 bezoekers en bracht 41 100 euro op. Middelen die broodnodig zijn om ons onderzoek naar de ziekte verder te financieren.”
Ontspoord afweersysteem
Het onderzoek waarnaar de wetenschapper verwijst, is een veelbelovende celtherapie die wordt ontwikkeld aan de Universiteit Antwerpen en het UZA. Samen met zijn collega’s werkt Van Delen aan een meer doelgerichte behandeling voor MS met minder bijwerkingen.
“We willen het immuunsysteem van mensen met MS opnieuw correct afstellen”, vertelt professor Nathalie Cools (Universiteit Antwerpen), die meewerkt aan het onderzoek. “Daarbij spelen de zogenaamde dendritische cellen een hoofdrol. Ze fungeren als een soort aan- en uitschakelaar van het afweersysteem: zij beslissen of het immuunsysteem in actie moet komen of net niet. Bij mensen met multiple sclerose maken deze cellen het lichaam ten onrechte alert tegenover het eigen weefsel, meer bepaald tegen myeline.”
Nieuwe fase
Om het immuunsysteem te heropvoeden, werken de onderzoekers met cellen van de patiënten zelf. Cools: “We nemen bloed af bij de patiënten en isoleren daaruit voorlopercellen, die we in het labo laten uitrijpen tot dendritische cellen. Vervolgens behandelen we die lichaamseigen cellen met vitamine D, wat een kalmerend effect heeft. Wanneer we deze ‘getemde’ cellen opnieuw toedienen aan de patiënt, is het de bedoeling dat ze het immuunsysteem het signaal geven om lichaamseigen myeline met rust te laten, en enkel nog tegen écht gevaarlijke indringers in actie te komen.”
Daarin schuilt het grootste voordeel ten opzichte van bestaande behandelingen. “De huidige medicatie tegen MS onderdrukt het hele immuunsysteem”, legt Cools uit. “Daardoor zijn patiënten vatbaarder voor infecties en kunnen er allerlei bijwerkingen optreden. Onze therapie pakt alleen dát stukje van het afweersysteem aan dat verkeerd is afgesteld, de cellen die myeline aanvallen. De rest van de afweer blijft intact. We verwachten daardoor minder bijwerkingen.”
“Bovendien moet de huidige medicatie levenslang worden ingenomen, terwijl bij onze celtherapie zes toedieningen in totaal zouden volstaan. Een eerste fase van de klinische studie heeft aangetoond dat de behandeling veilig is en goed verdragen wordt. In de volgende fase onderzoeken we hoe doeltreffend ze is”, besluit de wetenschapster.
Foto: Marius Burgelman
