De eerste testzendingen met menselijk cel- en bloedmateriaal representatief voor precisietherapieën zijn vertrokken vanop Brussels Airport naar Dallas (VS). Precisietherapieën zijn innovatieve behandelingen voor onder andere kanker en zeldzame aandoeningen. De zendingen maken deel uit van het baanbrekende Precision Therapy Logistics Gateway (PTLG)-project. Dit project analyseert hoe precisietherapieën veilig en snel wereldwijd vervoerd kunnen worden en identificeert de risico’s in de bestaande logistieke processen. In de volgende fase van het project zullen de projectpartners een internationaal erkende standaard ontwikkelen voor het luchttransport van deze behandelingen. Daarnaast worden ook de mogelijkheden onderzocht voor het opzetten van een gespecialiseerd logistiek centrum op de luchthaven.
Precisietherapieën, waaronder cel-, gen- en radioligandtherapieën, zijn op maat gemaakte behandelingen voor een individuele patiënt. Deze zijn uiterst gevoelig en vereisen dan ook snel en betrouwbaar transport onder nauwkeurig gecontroleerde omstandigheden, zoals temperatuur en doorlooptijd.
Vanop Brussels Airport zijn sinds november 10 testzendingen met cel- en bloedstalen vertrokken naar Biolabs Pegasus Park, een biotech cluster in Dallas (VS). De proeftransporten zijn succesvol verlopen. In de komende weken zullen er nog eens 50 volgen.
De organisatie en coördinatie van deze testzendingen gebeuren door at.las, het Antwerpse ecosysteem voor Advanced Therapy Medicinal Products (ATMP) dat mede opgericht is door POM Antwerpen en gevestigd is op het Wetenschapspark Universiteit Antwerpen in Niel. Het Laboratorium voor Experimentele Hematologie van de Universiteit Antwerpen levert de onderzoekstalen. Dit cel- en bloedmateriaal van gezonde donoren vertrekt vanuit het Centrum voor Celtherapie en Regeneratieve Geneeskunde (CCRG) van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA) richting de luchthaven. Bij de retourzending vanuit Dallas, komen de testzendingen ook opnieuw aan bij het CCRG.
Luk Lemmens, eerste gedeputeerde van de provincie Antwerpen en voorzitter POM Antwerpen licht toe: “Met at.las en het Wetenschapspark groeide de provincie Antwerpen uit tot een toonaangevende hub voor cel- en gentherapieën. De provincie investeert in dit project om de ontwikkeling van deze innovatieve behandelingen ook op lange termijn bij ons te verankeren en toegankelijk te maken voor patiënten wereldwijd. Concreet financieren we de organisatie en uitvoering van de testzendingen, die essentieel zijn om het logistieke proces te evalueren en optimaliseren. Door de krachten te bundelen met sterke partners verstevigen we de internationale pioniersrol van onze regio in deze snelgroeiende sector.”
Expertise in het transport van farmaceutische goederen
Brussels Airport beschikt als belangrijkste farmahub in Europa over de nodige expertise en faciliteiten voor het transport van tijd- en temperatuurgevoelige farmaceutische goederen, met een totale capaciteit van zo’n 45.000 m² aan temperatuurgecontroleerde opslagruimte in de cargozone.
Zodra de testzendingen op Brussels Airport aankomen, gaan ze door de douanecontrole en worden ze in een temperatuurgecontroleerde zone bewaard in afwachting van de vlucht. Vervolgens gaan ze via gekoelde containers, die Brussels Airport enkele jaren geleden zelf heeft laten ontwikkelen, naar het vliegtuig voor luchttransport.
In Dallas wordt het materiaal naar een laboratorium in het Biolabs Pegasus Park vervoerd, waar een visuele inspectie gebeurt, om uiteindelijk terug te keren naar België. Het gaat om relatief kleine zendingen die meegaan als cargo aan boord van passagiersvluchten. Dit logistieke model zorgt ervoor dat niet de patiënten hoeven te reizen, maar wel hun celmateriaal, wat de toegankelijkheid van de behandelingen aanzienlijk verhoogt.
“Met dit project versterken we onze rol als voortrekker in de farmalogistiek, niet enkel in Europa maar op wereldvlak. De productie en het gebruik van precisietherapieën in België zal de komende jaren sterk toenemen. Deze materie vraagt om een logistieke aanpak waarin snelheid, nauwkeurigheid en betrouwbaarheid centraal staan. Samen met onze partners kunnen we onze expertise ten dienste stellen van deze belangrijke innovatie om zo bij te dragen aan de gezondheidszorg van de toekomst”, zegt Arnaud Feist, CEO Brussels Airport.
Ontwikkeling van gestandaardiseerd protocol
Aan de zendingen worden sensoren toegevoegd om tijdens het logistieke proces cruciale parameters zoals doorlooptijden, temperatuurbeheersing en traceerbaarheid te monitoren. Op die manier worden mogelijke risico’s in kaart gebracht en knelpunten blootgelegd tijdens de transportketen.
De resultaten van het testproject worden verwacht in de eerste helft van 2026. Op basis daarvan zullen de projectpartners, onder leiding van Air Cargo Belgium, een internationaal erkend gestandaardiseerd protocol ontwikkelen voor de logistieke keten van precisietherapieën, aangezien dat vandaag nog niet bestaat.
Tijdens de testfase van het project wordt op Brussels Airport ook onderzocht of er een gespecialiseerd logistiek centrum op de cargozone moet worden ontwikkeld voor het transport van deze precisietherapieën.
De kracht van samenwerking
De testzendingen maken deel uit van het toonaangevende PTLG-project, dat begin 2025 van start ging. Het initiatief is een samenwerking tussen Brussels Airport, Pharma.Aero, Air Cargo Belgium en het Antwerps ATMP-ecosysteem at.las. Dit project wordt mede gefinancierd door de provincie Antwerpen en de provincie Vlaams-Brabant die het onderzoek naar een gestandaardiseerde logistieke keten voor precisietherapieën ondersteunen.
Foto: ©POM Antwerpen
