Ensemble haardstenen uit 1664 toegevoegd aan collectie
Museum Hof van Busleyden mocht een bijzondere schenking in ontvangst nemen. Het gaat om een reeks van 32 bakstenen haardstenen uit 1664. De haardstenen sierden ooit de haard in het historisch pand ‘Het Maelslot’ en zullen vanaf nu in de stedelijke collectie bewaard worden.
Familiebezit wordt museumstuk
De collectie van Museum Hof van Busleyden is in een klap maar liefst 32 objecten rijker. Een tijd terug werd het museum gecontacteerd in verband met de schenking van een reeks haardstenen met ingewerkte motieven uit 1664. Na uitgebreid onderzoek heeft de gemeenteraad de schenking officieel aanvaard.
“De 32 haardstenen worden aan het museum geschonken door mevrouw Schools”, vertelt schepen van Erfgoed Greet Geypen. “In de zeventiende eeuw vormden ze de haardmantel van een schouw in ‘Het Maelslot’, een historische pand op de hoek van de Frederik de Merodestraat en de Standonckstraat dat erkend is als beschermd monument. De grootmoeder van mevrouw Schools, Theresia Bosselaers, woonde hier en liet in 1930 de stenen schouw in haar slaapkamer weghalen. De toen uitgenomen haardstenen zijn al die tijd in het bezit van de familie gebleven. We zijn heel blij dat deze waardevolle reeks nu door haar wordt toevertrouwd aan Museum Hof van Busleyden. Zo kan dit stukje Mechelse geschiedenis kwalitatief bewaard worden voor de toekomst.”
Keizerlijk wapenschild
Van de 32 haardstenen springt één exemplaar meteen in het oog: een grote vijfhoekige steen (circa 38 cm breed) met daarop het wapenschild van Keizer Karel V, de datering ‘1664’ en de naam ‘JACOBUS VAN DER BIEST’. Vermoedelijk werd deze grote deksteen geflankeerd door twee haardstenen waarvan de contouren de afbeelding van een pauw volgen. De 29 andere stenen zijn een stuk kleiner en rechthoekig. Ze zijn deels verticaal en deels horizontaal opgevat en tonen voornamelijk planten en dieren. Hoe het geheel er moet hebben uitgezien, kunnen onderzoekers inschatten dankzij een ter plaatse bewaarde haard in het Antwerpse Brouwershuis. De sierdeksteen van deze haard is bijna identiek aan die uit Het Maelslot en ook de andere stenen tonen sterke gelijkenissen.
Functioneel én esthetisch
Haardstenen duiken vanaf de late zestiende eeuw op in de Nederlanden en werden geproduceerd in Antwerpen, Utrecht en de regio rond Luik. Ze zijn iets dikker dan normale bakstenen en werden harder gebakken om ze vuurvast te maken. Eigenaars die het zich konden permitteren, lieten de haardwand ermee bekleden om brandgevaar te beperken.
In historische interieurs zijn haardstenen belangrijke elementen die inzicht bieden in de architecturale en sociale gewoonten van hun tijd. Omdat ze een centrale plek in de woninginrichting innemen, weerspiegelen ze ook de esthetische voorkeuren en de status van de eigenaar. “Haardstenen dragen bij aan het begrip van de wooncultuur in de Bourgondische renaissance”, legt Lianne Kamminga, directeur van Museum Hof van Busleyden, uit. “De herkomst van dit ensemble is bovendien goed gedocumenteerd, wat het onderscheidt van andere haardstenen in de stedelijke collectie, waarvan de herkomst minder helder is. De haardstenen uit Het Maelslot zijn dan ook een waardevolle aanvulling voor onze stedelijke collectie.”
Foto: © Sophie Nuytten
