Ouders krijgen vandaag steeds vaker via apps informatie over de dag van hun baby of peuter in de kinderopvang: hoeveel en wat heeft het kind gegeten, hoe lang heeft het geslapen, wanneer werd de luier ververst en waarmee speelden ze vandaag. Dat biedt houvast en geruststelling. Maar nieuw onderzoek van het Onderzoekscentrum Pedagogie in Praktijk van Karel de Grote Hogeschool toont dat digitale registratie en oudercommunicatie ook vragen oproepen. Wat doet het registratieproces met de aandacht van kinderbegeleiders? Wat krijgen ouders wel en niet te zien? En moeten we zorg voor jonge kinderen echt voortdurend digitaal zichtbaar maken?
In het onderzoeksrapport Met uw kind gaat het goed vandaag. Hoe digitale media zorg registreren, zichtbaar maken en veranderen in de groepsopvang van baby’s en peuters onderzochten An Piessens en Leen Dom hoe digitale media gebruikt worden in de dagelijkse zorg voor baby’s en peuters. De onderzoekers volgden twee kinderdagverblijven via observaties, smartphonedagboeken, interviews met kinderbegeleiders en ouders, en focusgesprekken met teams.
De conclusie is genuanceerd: digitale media zijn niet zomaar goed of slecht. Ze maken deel uit van de zorg. Een dutje registreren of een ouder informeren kan de zorg ondersteunen. Tegelijk veranderen digitale tools de zorgpraktijk: ze vergen tijd en aandacht en ordenen informatie. Daardoor ontstaat een spanning tussen zorgen voor kinderen en zorg zichtbaar maken voor ouders.
“Digitale registratie is geen administratieve handeling na de zorg. Ze mengt zich in het zorgmoment zelf,” zeggen de onderzoekers. “Dat vraagt een pedagogisch debat, niet alleen een technisch of organisatorisch debat.”
Ouders willen informatie, maar niet ten koste van zorg
Uit het onderzoek blijkt dat ouders digitale informatie vaak waarderen. Zeker in de eerste maanden helpt informatie over eten, slapen of troosten om vertrouwen op te bouwen en de avond thuis beter te organiseren. Een foto of update kan ouders geruststellen: mijn kind is gezien, mijn kind doet mee, het gaat goed.
Maar ouders geven tegelijk aan dat de zorg voor het kind altijd voorrang moet krijgen. Een ouder in het onderzoek zegt daarover: “Ik vind het belangrijker dat ze een goede dag hebben en ze veel aandacht en tijd aan de kindjes geven, dan dat ze elk detail in de app zetten.”
Die dubbelheid is herkenbaar: ouders willen graag weten hoe het met hun kind gaat, maar beseffen ook dat elke registratie tijd en aandacht vraagt van kinderbegeleiders.
Kinderbegeleiders ervaren waardering én druk
Ook voor kinderbegeleiders zijn digitale systemen dubbel. Ze maken informatie makkelijker terugvindbaar, ondersteunen overdracht tussen collega’s en zorgen soms voor waardering van ouders. Een berichtje of reactie van een ouder kan bevestigen dat hun werk gezien wordt.
Tegelijk ervaren begeleiders digitale communicatie soms als extra druk. Zeker wanneer ouders realtime updates krijgen, kunnen vertraagde registraties vragen oproepen. Heeft mijn kind wel gegeten? Waarom staat het dutje nog niet in de app? Waarom komt er geen foto?
Een kinderbegeleider verwoordt het in het rapport zo: “We zijn nog altijd voor die kinderen aan het zorgen. Wees blij dat we niet kunnen antwoorden, omdat we zo hard voor die kinderen aan het zorgen zijn”.
Digitale media tonen niet alles
Het onderzoek laat ook zien dat digitale communicatie geen volledig venster op de opvangdag biedt. Ouders zien vooral wat registreerbaar en fotografeerbaar is: eten, slapen, verzorging, activiteiten, vrolijke momenten en mijlpalen.
Andere vormen van zorg blijven veel minder zichtbaar: troosten, wachten, nabij zijn, spanning opvangen, conflicten begeleiden, inspelen op vermoeidheid of verdriet. Ook het werk van kinderbegeleiders zelf blijft vaak buiten beeld. Foto’s tonen meestal het kind, niet de zorgarbeid die dat moment mogelijk maakt.
Volgens de onderzoekers is dat niet noodzakelijk verkeerd. Begeleiders maken bewuste en vaak zorgzame keuzes: ze delen geen foto’s van huilende kinderen, intieme verzorgingsmomenten of situaties die zonder context verkeerd begrepen kunnen worden. Maar die selectie heeft wel gevolgen. Digitale communicatie maakt zorg zichtbaar, maar altijd selectief. Daardoor krijgen ouders, en bij uitbreiding de samenleving, een selectief en te eenvoudig beeld van de job van kinderbegeleider.
“Het moet van Opgroeien”? Niet digitaal
Een opvallende bevinding is dat ouders en begeleiders vaak aannemen dat digitale registratie “moet”. Het rapport nuanceert dat. Kinderopvangorganisaties moeten communiceren met gezinnen, het welbevinden van kinderen opvolgen en bepaalde administratieve gegevens bijhouden. Maar de regelgeving verplicht niet dat zorg voor kinderen continu digitaal geregistreerd of realtime met ouders gedeeld wordt.
Dat betekent dat kinderopvangorganisaties keuzes kunnen maken. Welke informatie is echt nodig? Wat delen we met ouders? Wat mag wachten? Welke verwachtingen creëren we door alles digitaal mogelijk te maken?
Oproep: maak digitale zorg bespreekbaar
De onderzoekers pleiten niet voor minder communicatie met ouders, maar voor bewustere communicatie. Digitale tools kunnen waardevol zijn als ze ouders betrekken en medewerkers ontlasten. Maar ze mogen geen permanente verantwoordingsdruk creëren.
Daarom vraagt het onderzoekscentrum een breder maatschappelijk debat over digitale media in de kinderopvang. Niet alleen over schermtijd van kinderen, maar ook over schermgebruik bij, voor en over kinderen. De centrale vraag is niet: moeten ouderapps weg? De vraag is: wanneer versterkt digitale registratie goede zorg, en wanneer komt ze ertussen te staan?
Over het onderzoek
Het onderzoeksproject Met uw kind gaat het goed vandaag is uitgevoerd door An Piessens en Leen Dom van het Onderzoekscentrum Pedagogie in Praktijk van Karel de Grote Hogeschool. Het bouwt voort op eerder onderzoek naar digitalisering in de kinderopvang en focust specifiek op digitale registratie van zorg en communicatie met ouders in de groepsopvang van baby’s en peuters.
Het onderzoek is kwalitatief en verdiepend. Het wil geen representatieve uitspraken doen over alle kinderopvanginitiatieven in Vlaanderen, maar brengt herkenbare mechanismen in beeld die relevant zijn voor kinderopvangorganisaties, ouders, softwareontwikkelaars en beleidsmakers.
Foto: © Linde Dauwe
