Onderzoekers UAntwerpen ontwerpen duurzaam alternatief voor wegwerpverpakkingen in REmedi-consortium
Doe je mee aan een klinische studie? Dan kan het wel eens zijn dat er bij jou een bloedstaal wordt afgenomen. Wist je dat het nemen van zo’n staal per patiënt ook 220 gram aan wegwerpverpakkingen oplevert? Dat kan anders, dachten de partners van het REmedi-project: zij ontwierpen een herbruikbaar verpakkingssysteem voor klinische stalen.
Een klinische studie is een wetenschappelijk onderzoek met mensen om te testen hoe medische behandelingen werken en hoe veilig ze zijn. Dat kan gaan over medicijnen, vaccins of nieuwe therapieën om zorg te verlenen. Tijdens zo’n studie circuleren vele stalen, onder meer voor bloed en urine, tussen laboratoria en ziekenhuizen.
Om de stalen te kunnen afnemen is er specifiek afname- en testmateriaal nodig. Per patiënt wordt dat materiaal verpakt in een wegwerpverpakking en opgestuurd naar een ziekenhuis of testsite. Na afname wordt het staal in nieuwe wegwerpverpakkingen, zoals plastic zakjes, dozen en bubble wrap, verpakt en teruggestuurd naar het labo. Vaak nog met een extra laagje plasticfolie ‘voor de zekerheid’. Dat resulteert in een enorme berg verpakkingsafval. Een voorbeeld: Cerba Research, een bedrijf dat onderzoek doet voor klinische studies, verstuurde tussen januari en juni 2025 exact 49 901 kits. Dat resulteerde in meer dan 10 ton aan verpakkingsafval.
Het living lab project REmedi wil daar verandering in brengen. In nauwe samenwerking met Cerba Research, BD, argenx, Voxdale, Sirris en Vintiv werkten onderzoekers van het REuseLab (Faculteit Ontwerpwetenschappen) van de Universiteit Antwerpen twee jaar lang rond de verpakkingsstroom van klinische testkits in klinische studies, met financiële steun van VLAIO en de Europese Unie. Het doel? Een duurzame én kwalitatief hoogstaande herbruikbare verpakking voor klinische stalen ontwerpen.
Kwaliteit en hygiëne op één
“Een stevige uitdaging”, vertelt Kaat Dhondt, doctoraatsstudente in het REuseLab. “Kwaliteit en hygiëne moeten natuurlijk op elk moment gegarandeerd blijven. De inhoud moet optimaal beschermd worden en besmetting moet vermeden worden. In de medische sector heerst de perceptie dat wegwerpverpakkingen veiliger, hygiënischer en kwalitatiever zijn dan herbruikbare verpakkingen. We moeten dus kunnen bewijzen dat onze herbruikbare verpakking minstens even goed scoort op die diverse criteria.”
De ontwerpers gingen voor een stevige verpakking in harde kunststof. Een waterdichte afsluiting maakt de herbruikbare verpakking volledig lekdicht en een driedubbele rubberen wand vangt mogelijke schokken tijdens het transport op. De verpakking is inklapbaar bij retourzending. Daardoor wordt er geen overbodige lucht vervoerd en blijven de stalen veilig vastgeklemd en beschermd tijdens het transport. De aanpasbaarheid in volume levert zo ook een economisch voordeel op.
Efficiëntere logistiek
“Onze herbruikbare verpakkingen maken digitale toepassingen en een efficiëntere logistiek mogelijk”, legt prof. Els Du Bois uit. “De stalen kunnen op elk moment getraceerd worden. Stockbeheer en planning verlopen ook beter. En het belangrijkste: een gemiddeld onderzoekslabo kan met de stalen van klinische studies ongeveer 20 ton verpakkingsafval per jaar uitsparen.”
De onderzoekers hopen het project in de nabije toekomst te kunnen opschalen. Er staan alvast nog twee vervolgprojecten op de agenda: eentje rond bloedstalen bij de huisarts en eentje rond urinestalen.
Foto: UAntwerpen/Jonathan Ramael’.
