Koen Vanmechelen is uitgenodigd op COP31, de VN-klimaatconferentie in
Antalya, Turkije. Van 9 tot en met 20 november 2026 toont de kunstenaar er twee sculpturen uit zijn lopende solotentoonstelling in Venetië. Met COPArt is het de eerste keer dat de klimaattop zelf een kunsttentoonstelling organiseert. Vanmechelen maakt deel uit van de internationale selectie, naast onder anderen Anselm Kiefer en Heinz Mack. Op 18 november geeft hij er ook een lezing.
Sinds mei presenteert Vanmechelen in Palazzo Rota Ivancich in Venetië de tentoonstelling We Thought We Were Alone. De solotentoonstelling, samengesteld door de Londense curator James Putnam, trok al meer dan 15.000 bezoekers. Twee sculpturen reizen nu naar Antalya: het titelwerk We Thought We Were Alone en Cosmopolitan Fossil. De overige 38 werken blijven in Venetië te zien tot en met 22 november, parallel aan de 61ste Biënnale van Venetië.
“De uitnodiging is voor mij een erkenning dat kunst kennis kan bijdragen aan het klimaatdebat,” zegt Vanmechelen. “Beide sculpturen stellen de menselijke aanspraak op macht en controle over andere levensvormen in vraag. Nu komt die vraag terecht op de plek waar over onze gedeelde toekomst wordt onderhandeld.”
“We hebben Koen Vanmechelen uitgenodigd omdat zijn kunst al lang voorloopt op het debat dat tijdens deze conferentie wordt gevoerd,” zegt Nagihan Özel, Director en Curator COPArt. “Zijn werk vertelt een waarheid die de kern vormt van de klimaatcrisis: we zijn niet alleen, en dat zijn we nooit geweest.”
De wereld op een duim
In We Thought We Were Alone, een bijna drie meter hoge sculptuur, staat een aap op een spiegelende bol die op zijn beurt op een menselijke duim balanceert. Wie ervoor staat, ziet zichzelf weerspiegeld in de bol, terwijl een ander dier de hoogste plaats inneemt. De wankele compositie maakt de kwetsbaarheid van dat evenwicht tastbaar: de wereld rust op één punt.
In Cosmopolitan Fossil houdt een kind een leguaan vast. Het brons herinterpreteert Bambino con Gallo van de negentiende-eeuwse Florentijnse beeldhouwer Adriano Cecioni, waarin een kind een haan draagt. In 2022 stond Cecioni’s beeld in de Uffizi al naast Vanmechelens Cosmopolitan Fossil-reeks, tijdens zijn tentoonstelling Seduzione. In het beeld botst het verlangen van de mens om zich de natuur toe te eigenen op de grenzen van dat bezit. “Ik vervang de gedomesticeerde vogel door een wild dier,” zegt Vanmechelen. “Het kind worstelt om het vast te houden.”
Kunst op de klimaattop
Terwijl regeringsdelegaties in de Blue Zone de officiële VN-onderhandelingen voeren, krijgt COPArt een plaats in de publiek toegankelijke Green Zone. De expo vertrekt vanuit de overtuiging dat klimaatverandering niet alleen een wetenschappelijke of politieke uitdaging is, maar ook een culturele. Kunstenaars, wetenschappers, ondernemers, jongeren en maatschappelijke organisaties ontmoeten er elkaar via tentoonstellingen, gesprekken en workshops.
COP31-voorzitter Murat Kurum, Turks minister van Milieu, Stedenbouw en Klimaatverandering, stelde het programma op 23 oktober voor in Istanbul. “De klimaattop wordt meteen ook het grootste openluchtkunstpodium van Turkije: het hele terrein van 1,1 miljoen m² dient als tentoonstellingsruimte voor werk van 190 kunstenaars, 70 uit het buitenland en 120 uit Turkije.”
Curator en director van COPArt Nagihan Özel, koos voor de titel Still Possible (Hâlâ Mümkün). “‘Het is nog steeds mogelijk’ is een oproep die ons eraan herinnert dat we allemaal een rol te spelen hebben in de toekomst,” zegt Özel. “Het voortbestaan van een bos of van een soort, het doorgeven van een ambacht, een kunstwerk dat nieuwe generaties bereikt: het hangt allemaal samen met de zorg die we vandaag tonen.”
Vanmechelen maakt deel uit van de internationale selectie, die de relatie tussen mens en natuur vanuit verschillende invalshoeken verkent. Hij staat er naast onder anderen Anselm Kiefer, Heinz Mack, Cecilia Vicuña, Pascale Marthine Tayou en Luke Jerram.
Kunst als kennis
“De klimaatcrisis legt een tegenstrijdigheid bloot: we zijn afhankelijk van het leven dat we voortdurend proberen te beheersen,” zegt Vanmechelen. “Kunstenaars kunnen die afhankelijkheid zichtbaar maken. Ik breng deze werken naar Antalya omdat beslissingen over de planeet beginnen bij hoe we onze plaats daarin begrijpen.”
Vanmechelens lezing op 18 november valt op de themadag over menselijke en sociale ontwikkeling, met aandacht voor cultureel erfgoed en traditionele en lokale kennis. Het is niet de eerste keer dat Vanmechelen aanwezig is op een klimaattop: in 2009 gaf hij een lezing in de marge van COP15 in Kopenhagen.
Foto: Koen Van Mechelen
