200 leerlingen nemen deel aan slotevent ‘Ferme Scholen’ op Campus Groenenborger
Zuurkool, kimchi en kombucha: fermentatie inspireert niet alleen in de keuken, maar ook in de klas. ‘Ferme Scholen’, een initiatief van de Universiteit Antwerpen, zette leerlingen uit 22 middelbare scholen aan het werk met fermentatietechnieken. Op woensdag 6 mei trokken 200 scholieren naar Campus Groenenborger, waar ze tijdens hun eerste wetenschapscongres de resultaten van hun eigen bacteriecultuur ontdekten.
Met het project ‘Ferme Scholen’ willen onderzoekers van de Universiteit Antwerpen de microbiologische geletterdheid van leerkrachten en middelbare scholieren verbeteren. Dat doen ze via fermentatie: een oeroude voedselbewaartechniek waarbij microben de smaak, structuur en zuurtegraad van bijvoorbeeld groenten (kimchi, zuurkool, …) of melkproducten (yoghurt, kefir, …) veranderen. Op een veilige manier ontdekken de scholieren hoe de microben een positief effect hebben op hun omgeving.
“We zijn ons er te weinig van bewust dat we altijd in het gezelschap van bacteriën zijn”, vertelt Katrien Michiels van het Laboratorium voor Toegepaste Microbiologie en Biotechnologie (LAMB) aan UAntwerpen. “Toch proberen we ze vaak te bannen. Die reflex is begrijpelijk: onderzoek focuste lang op hun negatieve impact. Maar niet alle bacteriën maken ons ziek, sommige zijn essentieel voor onze gezondheid.”
Microbioom
Steeds meer studies bevestigen het belang van een gezond microbioom: dat zijn alle micro-organismen die in en op ons lichaam leven. Denk bijvoorbeeld aan bacteriën, schimmels en virussen. “Het woord verschijnt steeds vaker in nieuwsartikels en duikt ook op in de leerplannen”, zegt Wannes van Beeck, microbioloog verbonden aan LAMB. “Leerkrachten moeten er dus mee aan de slag in hun lessen.”
“’Ferme Scholen’ laat scholieren veilig experimenteren met microbiologie. Wij werkten een protocol voor proefjes uit, maar leerkrachten vullen de experimenten zelf in. Een staal van de gekweekte bacteriën stuurden ze op naar ons labo.”
Michiels: “Die informatie helpt niet alleen de scholieren, maar ook ons onderzoek. Zo dragen leerlingen rechtstreeks bij aan de wetenschap.”
Wetenschapsconferentie
Geen wetenschappelijk onderzoek zonder conferentie: meer dan 200 leerlingen verzamelden woensdag op Campus Groenenborger en werden er ontvangen als echte onderzoekers.
Zo gaf professor Sarah Lebeer (UAntwerpen) een lezing over microbiologie, waarna de scholieren de eerste resultaten van hun eigen fermentatiestalen te zien kregen. Daarnaast volgden de leerlingen workshops, van microscopie tot een labobezoek, en leerden ze wat te doen bij een biologische lekkage: het voorval wanneer gevaarlijke, biologische stoffen vrijkomen tijdens een experiment. Met hun kennis uit de biologielessen in het achterhoofd doken de scholieren ook in de potten en pannen. Chef Silke Den Hond gaf hen een stoomcursus koken met fermentatieproducten.
Tot slot is een wetenschappelijk symposium ook een moment om onderzoeksresultaten te presenteren. De klassen verwerkten hun inzichten over fermentatie in posters, net zoals op echte congressen. Een vakjury bekroonde het beste exemplaar.
Foto: UAntwerpen
