Wie zorgt ervoor dat een eeuwenoud kasteel ook morgen nog overeind staat? Wie blaast historisch erfgoed nieuw leven in? En hoe verloopt een restauratie van dichtbij? Op zondag 13 september ontdek je tijdens Open Monumentendag hoe Stichting Kempens Landschap en provincie Antwerpen dagelijks zorg dragen voor waardevol erfgoed. Bezoekers kunnen terecht op twaalf erfgoedsites van Stichting Kempens Landschap verspreid over de provincie Antwerpen en krijgen uitzonderlijke toegang tot de restauratiewerken in de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen.
Open Monumentendag staat dit jaar in het teken van ‘In goede handen!’. Een thema dat perfect aansluit bij de dagelijkse inzet van Stichting Kempens Landschap en provincie Antwerpen voor het behoud, beheer en de toekomst van waardevol erfgoed. Terwijl Stichting Kempens Landschap al bijna 30 jaar historische gebouwen, landschappen en openruimtegebieden veiligstelt voor toekomstige generaties, investeert de provincie Antwerpen ook in belangrijke restauratieprojecten zoals de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen.
Erfgoed in goede handen
“‘In goede handen’ had evengoed het motto van Stichting Kempens Landschap kunnen zijn”, aldus gedeputeerde Jan De Haes, voorzitter van Stichting Kempens Landschap. “We nemen bijzondere plekken onder onze vleugels en zorgen ervoor dat ze niet alleen bewaard blijven, maar ook een toekomst krijgen. Soms begint dat bij een aankoop, soms bij een complexe restauratie of een herbestemming. Wat al die projecten verbindt, is onze ambitie om erfgoed door te geven en opnieuw betekenis te geven. Tijdens Open Monumentendag kan iedereen komen ontdekken wat daar in de praktijk allemaal bij komt kijken.”
Erfgoedzorg in de praktijk
Het kasteel van Westmalle kwam in 2024 in handen van Stichting Kempens Landschap. Tijdens Open Monumentendag kijk je samen met Monumentenwacht achter de muren van het kasteel. Zo ontdek je hoe deze bijzondere plek vandaag wordt gekoesterd voor morgen.
Bij Hof Ter Laken in Booischot en Hof Ter Linden in Edegem wandel je dwars door de werf en zie je van dichtbij hoe een historisch kasteeldomein uitgroeit tot een bruisend belevingsdomein. Ook de Sint-Adriaanspastorij in Houtvenne is volop in restauratie. Daar krijg je onder begeleiding een uitzonderlijke blik achter de werfhekken. En in Kasteel Ravenhof in Stabroek kijk je tijdens een Skywatch-activiteit letterlijk mee naar de renovatie van het dak.
Op andere plekken zie je juist wat jarenlange erfgoedzorg oplevert. De kasteelruïne Ter Elst in Duffel stond begin 2026 nog in de steigers. Na een intensief restauratietraject kreeg de site een nieuwe invulling als publieke belevingsplek. Zondag kan je uitzonderlijk zelfs de 22 meter hoge toren beklimmen. Niet ver daarvandaan vertelt het Fort van Duffel een heel ander erfgoedverhaal. Het spoorwegfort uit 1886 onderging sinds de verwerving door de Stichting een indrukwekkende transformatie.
Restauratie op hoog niveau
Naast de erfgoedsites van Stichting Kempens Landschap staat er tijdens Open Monumentendag ook een bijzonder provinciaal restauratieproject in de kijker. In de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen kunnen bezoekers letterlijk de hoogte in. Via een imposante stelling klimmen ze tot vlak onder het 15 meter hoge gewelf van de kapittelzaal. Daar volgen ze van heel dichtbij hoe de eeuwenoude gewelfschilderingen worden gerestaureerd. Sinds de vorige Open Monumentendag zijn ook de houten tussenniveaus verdwenen, waardoor de oorspronkelijke hoogte van de kapittelzaal opnieuw zichtbaar is.
Gedeputeerde Luk Lemmens: “Dichter bij een restauratie kom je bijna niet. Bezoekers klimmen hier zelf de stelling op en staan plots vlak onder een 15 meter hoog gotisch gewelf. Zo krijg je uitzonderlijk zicht op de eeuwenoude schilderingen en op het minutieuze restauratiewerk dat hier gebeurt. Als bouwheer investeert de provincie bijna 1,85 miljoen euro in deze fase van de restauratie én in de nieuwe toekomst van de kapittelzaal als erfgoeddepot.”
Bijzondere plekken
En erfgoed in goede handen hoeft niet stil te staan. Bij Het Trammeke in Westerlo/Herselt zie je hoe het historische mechanisme na restauratie opnieuw werkt. Ook aan de Gansakkermolen in Puurs-Sint-Amands en In Stormen Sterk komt het molenerfgoed tot leven. In Boom krijgt het industriële verleden een plek in het programma. Op de site van BRIK Boom ontdek je meer over het industriële erfgoed van Noeveren, de oude beschermde steenbakkerswijk van Boom. Op Domein Roosendael in Sint-Katelijne-Waver neemt een gids bezoekers dan weer mee door de geschiedenis van het domein.
Gedeputeerde Mireille Colson, ondervoorzitter van Stichting Kempens Landschap, besluit: “Voor Stichting Kempens Landschap betekent goed zorgen voor erfgoed ook dat we het dichter bij de mensen brengen. We willen bijzondere plekken niet achter gesloten deuren bewaren, maar ze waar mogelijk openstellen, beleefbaar maken en opnieuw betekenis geven. Open Monumentendag is daar een prachtig voorbeeld van: op één dag kan je op twaalf heel verschillende plekken ontdekken wat onze dagelijkse zorg voor erfgoed oplevert.”
Wanneer:
Zondag 13 september, 10 uur – 17 uur
Sommige activiteiten zijn vrij toegankelijk, voor andere is vooraf reserveren noodzakelijk.
Meer info:
www.openmonumentendag.be/kempens-landschap
Foto: Copyright: Seppe Kuppens Media
