Snellere diploma-erkenning alleen lost personeelstekort niet op
Snellere erkenning van buitenlandse diploma’s is nog niet voldoende om het personeelstekort in de zorg op te vangen. Een studie van het onderzoekscentrum ‘Zorg in Connectie’ van de Karel de Grote Hogeschool (KdG) toont aan dat buitenlandse verpleegkundigen vooral botsen op taal, begeleiding, erkenning op de werkvloer en een gebrek aan structurele ondersteuning. Zonder gerichte aandacht voor duurzame ondersteuning en inclusieve onboarding dreigt waardevol zorgtalent verloren te gaan.
Aan KdG loopt sinds 2025 het onderzoeksproject ‘Zorg zonder Grenzen’, in samenwerking met zorgpartner Emmaüs. Onderzoekers dr. Narjes Madhloum en dr. Kathleen Van Royen interviewden recent geïmmigreerde verpleeg- en zorgkundigen over hun ervaringen in de Vlaamse zorgsector.
“We willen begrijpen welke drempels buitenlandse verpleegkundigen ervaren wanneer ze starten in de Vlaamse zorgsector, zodat organisaties hen beter kunnen ondersteunen en behouden”, zegt dr. Narjes Madhloum. “De eerste resultaten tonen duidelijk dat de uitdagingen niet stoppen bij de erkenning van een diploma.”
Uit de eerste gesprekken met zorgverleners met een migratieachtergrond komen verschillende terugkerende knelpunten naar voren:
- taalbarrières die verder gaan dan formeel Nederlands, zoals dialecten en regionale uitdrukkingen,
- aanwervings- en onboardingprocessen die onvoldoende afgestemd zijn op internationale instroom,
- een gebrek aan vaste mentoren en structurele begeleiding,
- onzekerheid over hoe om te gaan met discriminatie door patiënten of familieleden,
- onbekendheid met meldprocedures,
- en het beperkt erkennen van buitenlandse werkervaring bij verloning.
Volgens de onderzoekers ondermijnen die factoren niet alleen het welzijn van zorgverleners, maar ook hun duurzame inzetbaarheid en retentie in de sector.
“Administratieve vereenvoudiging blijft belangrijk, maar lost het probleem niet alleen op”, zegt dr. Kathleen Van Royen. “Zonder kennis over de noden en ervaringen van cultureel en taalkundig diverse verpleegkundigen bouwen we oplossingen op drijfzand. Investeren in begeleiding, inclusieve werkvloeren en duurzame ondersteuning is essentieel als we internationaal zorgtalent willen behouden.”
Niet alleen snel inzetten, maar ook duurzaam ondersteunen
De centrale vraag is volgens de onderzoekers niet alleen hoe buitenlandse verpleegkundigen sneller aan de slag kunnen, maar ook hoe zorgorganisaties hen duurzaam kunnen ondersteunen op lange termijn. Uitval, burn-out en vroegtijdig vertrek uit de sector brengen immers grote menselijke en maatschappelijke kosten met zich mee.
Internationaal onderzoek (Kamau et al., 2022; Martikainen et al., 2024) toont aan dat succesvolle instroom en retentie van buitenlandse verpleegkundigen samenhangen met drie factoren:
- doelgroepgerichte onboarding;
- structureel mentorschap en begeleiding;
- en een organisatiebreed diversiteits- en antidiscriminatiebeleid.
Volgens de onderzoekers zijn die elementen vandaag nog onvoldoende structureel ingebed in de Vlaamse zorgsector.
Eerste Engelstalige bachelor Verpleegkunde in Vlaanderen
Vanaf academiejaar 2026-2027 lanceert KdG als eerste hogeschool in Vlaanderen een volledig Engelstalige bachelor Verpleegkunde. De opleiding richt zich op internationaal instromende studenten en anderstalige nieuwkomers, en besteedt binnen het reguliere curriculum bijzondere aandacht aan taalontwikkeling, interculturele communicatie en inclusief samenwerken in de zorg.
Volgens KdG biedt de opleiding ook een belangrijke opportuniteit om beter inzicht te krijgen in hoe toekomstige zorgprofessionals hun weg vinden naar de Vlaamse zorgsector.
“Door studenten van bij de start van hun opleiding op te volgen, krijgen we meer zicht op hun ervaringen tijdens stages, hun ondersteuningsnoden en de manier waarop zij en hun werkveldbegeleiders de instroom in de zorg beleven”, zegt Helena Verheyen, opleidingshoofd verpleegkunde aan KdG. “Die inzichten kunnen helpen om zowel opleidingen als zorgorganisaties sterker af te stemmen op een diverse instroom.”
Onderzoek naar duurzame oplossingen voor personeelstekorten
Onderzoekscentrum ‘Zorg in Connectie’ van KdG onderzoekt hoe de zorgsector duurzamer kan omgaan met personeelstekorten en uitstroom. Naast ‘Zorg zonder Grenzen’ lopen verschillende onderzoekslijnen rond instroom, retentie en werkbaar werk in de zorg.
Het project ‘Veerkrachtig starten’ onderzoekt bijvoorbeeld hoe we beginnende verpleegkundigen zo goed mogelijk kunnen ondersteunen tijdens de overgang van opleiding naar werkvloer en hun eerste werkjaren om uitval te voorkomen. Prachtig Veerkrachtig werd doorontwikkeld en getest binnen het Europese onderzoeksproject ‘Samen aan Z’ gericht op de aantrekkelijkheid van de zorgsector en de duurzame instroom van nieuwe zorgprofessionals.
Over Onderzoekscentrum ‘Zorg in Connectie’
Het onderzoekscentrum Zorg in Connectie voert praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek naar de kwaliteit van zorg en de positie van zorgverleners. Het multidisciplinaire team werkt nauw samen met professionals, organisaties en beleidsmakers om onderzoeksresultaten direct inzetbaar te maken op de werkvloer. Meer info: www.kdg.be/zorg-in-connectie.
Over onderzoeker dr. Narjes Madhloum
Dr. Narjes Madhloum is vroedvrouw, senior onderzoeker en docent aan KdG. Na haar doctoraat in de Biomedische Wetenschappen (2019) specialiseerde ze zich in diversiteit in de gezondheidszorg, gevoed door haar internationale werkervaring en eigen migratieachtergrond. Ze onderzoekt de ervaringen van nieuwkomers in de zorgsector en geeft vormingen over cultuursensitieve zorg.
Over onderzoeker dr. Kathleen Van Royen
Dr. Kathleen Van Royen is onderzoeker aan het onderzoekscentrum Zorg in Connectie. Als communicatiewetenschapper met een doctoraat van de Universiteit Antwerpen specialiseerde ze zich in gezondheidscommunicatie en de ontwikkeling van gezondheidsinterventies. Centraal in haar werk staat het toegankelijker maken van de gezondheidszorg, met bijzondere aandacht voor het verbeteren van communicatie in de zorg.
Foto: Karel De Grote Hogeschool
