Nieuwe aanwinst en indrukwekkend bruikleen verrijken vaste opstelling
In Museum Hof van Busleyden valt er regelmatig iets nieuws te zien. Na de succesvolle focuspresentatie Rik Wouters & Nel: muze en manager, nodigt het museum bezoekers uit om zijn vaste opstelling te herontdekken. Daar maken vanaf vandaag twee nieuwe werken hun opwachting. Naast een recent verworven zeventiende-eeuwse ontwerptekening van Lucas II Franchoys, kan iedereen er nu ook een indrukwekkend zestiende-eeuws triptiek toegeschreven aan Michiel Coxcie bewonderen, een bruikleen uit de Collectie Maagdenhuis Stad Antwerpen.
Tekening en schilderij herenigd
Het eerste nieuwe werk in de vaste opstelling is een ontwerptekening in rood krijt die het museum eind vorig jaar aankocht bij veilinghuis Millon in Parijs. Gesprek tussen Sint-Antonius en Sint-Paulus van Thebe werd gemaakt door de Mechelse barokschilder Lucas II Franchoys (1616-1681). Het gaat om een voorbereidende studie voor de predella (het onderschilderij) van een drieluik dat tot vandaag het altaar van de Sint-Janskerk in Mechelen siert.
“Met deze aankoop herenigen we de ontwerptekening en het schilderij in de stad waar ze gemaakt werden”, vertelt Greet Geypen, schepen van Erfgoed. “Dit sluit aan bij onze ambitie om het religieuze erfgoed van de stad te herwaarderen en aan een zo groot mogelijk publiek te tonen. We merken dat de religieuze kunst en gebouwen van Mechelen een grote aantrekkingskracht uitoefenen op zowel binnen- als buitenlandse bezoekers. Dat bezoekers na het aanschouwen van de tekening in het museum ook het finale schilderij kunnen bewonderen in de kerk aan de overkant van de straat, is een extra troef.”
Link tussen museum en stad
De ontwerptekening van Lucas II Franchoys is een bijzondere nieuwe aanwinst voor het museum. In de eerste plaats verbeeldt de tekening een zeldzaam iconografisch thema: de ontmoeting tussen kluizenaars Sint-Antonius, links afgebeeld met varken, en Sint-Paulus van Thebe. Daarnaast is er uiteraard de link met het finale schilderij, dat nog steeds in situ bewaard wordt in Mechelen. Een opschrift in bruine inkt op de achterkant van de schets, verwijst zelfs rechtstreeks naar het schilderij in de Sint-Janskerk.
Met de toevoeging van dit werk aan de vaste opstelling, breidt het museum zijn barokke themalijn verder uit. De tekening krijgt een plek in de zaal over de zeventiende eeuw waar ze afwisselend getoond zal worden met Het Laatste Avondmaal van Jan Erasmus Quellinus. Beide zijn ontwerptekeningen voor schilderijen die nog steeds in Mechelse kerken te zien zijn. Zo ontstaat een link tussen het museum en twee belangrijke monumentale altaarstukken van de stad.
Indrukwekkend bruikleen
Naast deze tekening wordt de vaste opstelling verrijkt met De aanbidding van de Koperen Slang, een indrukwekkend zestiende-eeuws triptiek toegeschreven aan Michiel Coxcie. Door zijn monumentale formaat vormt het paneel een nieuw visueel ankerpunt in de zalen over de Bourgondische renaissance. De Mechelse kunstenaar Michiel Coxcie was een van de hofschilders van landvoogdes Maria van Hongarije. Net als haar tante, Margareta van Oostenrijk, bouwde Maria haar hof uit tot een belangrijke plek voor kunst en wetenschap. Coxcie was geliefd aan het hof vanwege zijn renaissancestijl, die hij met eigen ogen in Italië had bestudeerd.
Het schilderij toont een verhaal uit het Oude Testament: Mozes kreeg de opdracht een koperen slang op een paal te hangen. Door haar te aanbidden, genas het gestrafte Israëlitische volk van giftige slangenbeten. Op de twee zijpanelen worden de Kruisvinding en Kruisverheffing verbeeld.
Collectiemobiliteit en netwerkvorming
Het imposante werk van Coxcie is een bruikleen uit de Collectie Maagdenhuis Stad Antwerpen. Museum Hof van Busleyden reageert hiermee op de oproep van het Maagdenhuis om hun collectie een tijdelijke bestemming te geven in andere musea. “De komst van dit topstuk onderstreept de ambitie van Museum Hof van Busleyden om via collectiemobiliteit onze bruikleenwerking verder uit te bouwen,” zegt Lianne Kamminga, directeur van Museum Hof van Busleyden. “Inkomende bruiklenen zoals dit prachtig triptiek verrijken en verbreden onze collectie inhoudelijk. Tegelijk bieden ze kansen om duurzame samenwerkingen met partnerinstellingen te versterken en verder uit te bouwen.”
De ontwerptekening van Lucas II Franchoys en het triptiek van Michiel Coxcie zijn vanaf 6 mei 2026 te zien in de vaste opstelling van Museum Hof van Busleyden.
Foto: Collectie Maagdenhuis Stad Antwerpen
