Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir, Antwerps schepen Nabilla Ait Daoud en gedeputeerde Luk Lemmens brachten vandaag een werkbezoek aan het Provinciaal Instituut voor Voedingsbedrijven Antwerpen (PIVA). Aanleiding was het innovatieve GRIP-project, een piloottraject dat met duidelijke routines en positief gedrag rust en structuur in de klas wil creëren. Het project wordt ondersteund door Provinciaal Onderwijs Vlaanderen en geldt als inspirerend voorbeeld voor andere scholen.
Duidelijke en consequente routines zorgen niet alleen voor rust en goed gedrag in de klas, maar vormen ook de basis voor sterk leren. Onderzoek toont aan dat voorspelbaarheid en veiligheid cruciale voorwaarden zijn om leerlingen de ruimte te geven om écht te groeien. Met GRIP, wat staat voor Gedrag en Routines in Praktijk, wil PIVA die principes duurzaam verankeren in de dagelijkse schoolwerking.
De inspiratie voor GRIP vonden de directie en een kernteam van leraren na een studiebezoek aan het Alfrinkcollege in Nederland, een school die al jarenlang systematisch werkt rond gedrag en routines in de klas. PIVA koos er bewust voor om niet zomaar de bestaande methode van het Alfrinkcollege te kopiëren, maar een eigen traject uit te tekenen dat past binnen de Vlaamse onderwijscontext.
Een eigen verhaal schrijven
Routines en gedragsverwachtingen verankeren in een school vraagt tijd, reflectie en vooral een gedeelde visie. Daarom ging de directie samen met het team aan de slag om een gemeenschappelijk begrippenkader en een gedeelde taal te ontwikkelen. Dat kader helpt om dezelfde verwachtingen te delen, zodat leerlingen overal dezelfde duidelijkheid en routines ervaren.
Sinds september loopt het GRIP-project op PIVA in twee eerstejaarklassen en het derde jaar dubbele finaliteit. PIVA startte daar met 5 routines:
- Leerlingen komen in rijen en in stilte de klas binnen.
- Elke leerling heeft een vaste plaats in de klas.
- Leerlingen beginnen meteen met een startactiviteit die op het bord staat.
- Bij lesovergangen telt de leraar af van 3 naar 1 (3: leerling maakt huidige taak af, 2: leerling legt materiaal weg of pakt het volgende erbij, 1: leerling zit stil, kijkt naar de leraar, klaar om verder te gaan).
- Tot slot is er een duidelijke lesafronding.
Met het digitale platform ‘ClassCharts’ worden leerlingen beloond voor het opvolgen van de routines en kan het pedagogisch team onderzoeken wat het effect van consequent belonen is op de resultaten en het gedrag van de leerlingen. Naast deze pluspunten kunnen leraren ook minpunten geven, welke kunnen resulteren in bijsturende maatregelen.
Gedeputeerde Luk Lemmens, bevoegd voor Provinciaal Onderwijs Antwerpen, lichtte toe waarom het provinciaal onderwijs voor dit proefproject koos: “Onderwijs gaat niet alleen over kennis doorgeven, maar ook over een omgeving creëren waarin jongeren tot leren komen. Rust en voorspelbaarheid zijn daarbij geen luxe, maar een voorwaarde. Het TALIS-onderzoek uit 2024 toont immers aan dat Vlaamse leraren gemiddeld 8 à 9 minuten per lesuur verliezen aan orde houden. Met het introduceren van GRIP toont Provinciaal Onderwijs Antwerpen aan dat de focus ligt op vernieuwing, met oog voor wat echt werkt in de klas. We investeren in duidelijkheid, structuur en respect: de bouwstenen van sterk onderwijs.”
Minister en schepen ervaren GRIP-aanpak tijdens klasbezoek
Tijdens haar bezoek woonde minister Demir een leswissel bij en zag ze hoe leerlingen volgens de GRIP-routines de klas binnenkwamen. In een aansluitend klasbezoek volgde ze een les waarin de leraar gebruik maakte van ClassCharts. Na de les ging de minister in gesprek met zowel leerlingen als leerkrachten over hun ervaringen met het project. Een panelgesprek met derdejaarsleerlingen en een leraar uit het kernteam sloot het bezoek af.
Dat het pilootproject bij PIVA nu al vruchten afwerpt, verbaast de minister niet: “Rust, routine en respect. Dat is in het belang van iedereen, maar vooral van de kinderen zelf. Een rustige klas is een lerende klas. Gedrag is leerstof. Net als wiskunde of taal moet je het stap voor stap aanleren, inoefenen en herhalen. Routine zorgt ervoor dat leerlingen precies weten wat er van hen verwacht wordt bij het binnenkomen, tijdens de les en bij het afsluiten, waardoor rust, structuur en veiligheid ontstaan. Zo kan elk kind leren in een veilige, voorspelbare omgeving.”
Ook Antwerps schepen voor onderwijs Nabilla Ait Daoud sloot aan bij het bezoek en volgde met veel belangstelling het panelgesprek: “Antwerpen kiest voor actie, niet voor afwachten. Als modelregio voor het nieuwe Vlaamse onderwijsbeleid investeren we zelf in rust, routine en positief klasmanagement. Gewenst gedrag aanleren werkt immers beter dan corrigeren van fout gedrag. Want sterk onderwijs begint bij een sterke basis in de klas.”
Veelbelovende eerste resultaten
De eerste evaluaties tonen aan dat leerlingen in de GRIP-klassen sneller tot leren komen, beter samenwerken en meer zelfvertrouwen tonen. Leraren geven aan minder tijd te verliezen aan ordeproblemen en merken een rustiger en positiever klasklimaat.
Na de proefperiode wil PIVA de aanpak uitrollen naar alle klassen. De school ontwikkelt ook een interne opleiding om nieuwe leraren te ondersteunen. De ervaringen worden bovendien gedeeld met andere provinciale scholen, zodat GRIP kan uitgroeien tot een voorbeeldproject binnen Provinciaal Onderwijs Antwerpen.
Foto: Provincie Antwerpen
