Onderzoekers en kunstenaars doen nadenken over kobaltontginning
Smartphones, laptops of elektrische wagens: de kritieke grondstof kobalt is onmisbaar voor onze hedendaagse technologie. Achter de ontginning van het mineraal gaan gigantische mijnbouwoperaties schuil. Met een kunstinstallatie op de Meir (24 oktober) en een theaterstuk (30 oktober) dompelen onderzoekers van het Instituut voor Ontwikkelingsbeleid (Universiteit Antwerpen) en het Brusselse kunstcollectief Collectif Cobalt het publiek onder in de realiteit van de Congolese delvingspraktijken.
Kobalt wordt gebruikt bij de productie van herlaadbare batterijen die je onder meer terugvindt in elektrische voertuigen. Voor de overstap van fossiele brandstoffen naar groene, schone energie is het metaal essentieel. De hoge marktvraag maakt het erts tot een begeerde en strategische grondstof.
70 procent van de wereldwijde kobaltwinning gebeurt in de Democratische Republiek Congo. “De ontginning gebeurt zowel via industriële als artisanale mijnbouw”, vertelt Hadassah Arian, doctoraatsonderzoekster aan het IOB (UAntwerpen).
“Bij grootschalige mijnbouw zijn er zware gevolgen voor gemeenschappen rond de mijnen: vervuild water, gedwongen verhuizingen, stof en schade aan woningen door trillingen. Artisanale mijnbouw ziet er anders uit. Ze is arbeidsintensief en sterk verweven met de lokale economie. Veel mensen verdienen er rechtstreeks of onrechtstreeks hun inkomen mee. Maar de werkomstandigheden zijn fysiek uitputtend en onveilig.”
Artistieke ijsbreker
De onderzoekers waarschuwen voor een te eenvoudig verhaal waarin mijnwerkers alleen als slachtoffer of als overtreder verschijnen. Arian: “Om het brede publiek bewust te maken, willen we het gesprek met hen aanknopen. Het ijs breken we met kunst.”
Op de Meir, de drukke Antwerpse winkelstraat, strijkt op zaterdag 24 oktober de ‘Cobalt Box’ neer. De kunstinstallatie in de vorm van een doos – drie meter op drie meter groot – doet dienst als mini-expozaal met foto’s en geluidsfragmenten van de Congolese mijnbouw. Het artistieke project, een idee van het Brusselse kunstcollectief Collectif Cobalt, wil de afstand tussen de Congolese mijnwerkers en westerse consumenten overbruggen. IOB-onderzoekers vatten post bij de installatie en beantwoorden de vragen van nieuwsgierige voorbijgangers.
Een week later, op vrijdag 30 oktober, slaan het Brusselse kunstcollectief en de Antwerpse wetenschappers opnieuw de handen in elkaar. In een theaterstuk, waarin de leefwereld van de mijnbouwgemeenschappen in de DRC centraal staat, vervaagt de lijn tussen fictie en werkelijkheid. Opvallend: niet de acteurs kruipen in de huid van de lokale bevolking, maar wel het publiek.
“Het rollenspel laat de deelnemers kennismaken met de complexe dynamieken van de mijnbouwsector”, legt Arian uit. “Door middel van verhalen uit zowel de artisanale als de industriële mijnbouw worden de uiteenlopende individuele en collectieve belangen en uitdagingen zichtbaar. Na het sociale experiment nodigen we hen uit om het gesprek verder te zetten tijdens de opening van een fototentoonstelling.”
Meer info over het theaterstuk vind je hier.
Foto: UAntwerpen
