Het Hortamuseum (UNESCO werelderfgoed) start een groots restauratie en vernieuwingsprogramma, met een totale investering van 800.000 euro. Dit project past binnen een langetermijnvisie die verder gaat dan puur onderhoud. Het museum wil zo de architecturale en artistieke integriteit van het huis en atelier van Victor Horta op voorbeeldige wijze bewaren, en tegelijk de bezoekerservaring duurzaam verbeteren en toekomstige aanpassingen aan het parcours voorbereiden. Met dit programma combineert het Hortamuseum twee doelstellingen: het behoud van een art-nouveaumeesterwerk dat wordt geconfronteerd met de tand des tijds en structurele uitdagingen, en een geleidelijke herziening van de publieksontvangst en circulatie, zodat het bezoek vlotter, duidelijker en meer immersief wordt, met respect voor de geest en intenties van Victor Horta. De afronding van deze eerste restauratiefase is voorzien in november 2026. In 2029 volgt een tweede fase, met de openstelling van de tuin voor het publiek en de herinrichting van het atelier.
Een globaal programma voor restauratie, herstel en vernieuwing
Het Hortamuseum voert momenteel een gecoördineerde reeks ingrepen uit die de gevels, de binnenruimtes, de collecties en de publieksontvangst omvatten. De gevels aan de straatzijde en de tuinzijde worden grondig gerestaureerd, met bijzondere aandacht voor dringende structurele kwesties zoals de staat van de kozijnen, het risico op vochtinfiltratie en de corrosie van smeedijzeren elementen. Tegelijk wordt gestreefd naar een historische herstelling van kleuren, materialen en afwerkingen, gebaseerd op stratigrafische studies en traditionele technieken. De kozijnen worden in het atelier gerestaureerd, waarbij nieuw hout zorgvuldig wordt ingevoegd om esthetische continuïteit te garanderen. Smeedijzeren elementen en corniches worden hersteld, en houten onderdelen worden behandeld volgens traditionele protocollen met lasuur en marien vernis.
Binnen krijgen de eetzaal en de veranda een uitgebreide restauratiebeurt van reliëfs, marmer, mozaïeken, geglazuurde bakstenen, houten lambriseringen en meubilair. Zo komt de rijkdom aan materialen, kleuren en lichtspelingen die het geheel kenmerken weer volledig tot hun recht. De reliëfs van Pieter Braecke, die in de jaren 1970 werden bedekt, worden stapsgewijs vrijgelegd om het beeldhouwwerk opnieuw volledig zichtbaar te maken. Tegelijk zet het museum in op een getrouwe herinrichting van de veranda als tentoonstellingsruimte voor de Japanse en Chinese kunstcollecties van Victor Horta. Dit gebeurt in samenwerking met het Museum voor Kunst en Geschiedenis en particuliere verzamelaars, waardoor de historische en museografische samenhang van het geheel wordt versterkt.
Het museum werkt ook aan de langetermijnvernieuwing van de bezoekerservaring. In de moderne uitbreiding wordt door het architectenbureau Bureau Nord een nieuwe ontvangstruimte ontworpen. Dit vormt een eerste stap naar een toekomstig parcours dat vlotter en duidelijker is, met betere oriëntatie, meer comfort en verbeterde informatie. Het ontwerp verwijst op een eigentijdse manier naar de wereld van Victor Horta.
Achter de schermen: interactieve rondleidingen
Gedurende de hele restauratie besteedt het museum bijzondere aandacht aan publieksbegeleiding. Bezoekers maken zo kennis met de uitdagingen, de verschillende fases en de expertise die nodig is voor het behoud van het erfgoed. Uitleg in drie talen, voorzien van afbeeldingen, wordt geplaatst op de gevel en in de betrokken ruimtes. Ook de website, sociale media en rondleidingen brengen het werk achter de schermen dichter bij het publiek. Tijdens het BANAD Festival worden in samenwerking met mediators en ambachtslieden speciale werkplaatsbezoeken georganiseerd, die een uniek kijkje bieden in de conservering en het vakmanschap rond erfgoed.
Een collectieve investering in een levend erfgoed
Dit programma, met een totaalbudget van 800.000 euro, wordt mogelijk gemaakt dankzij de steun van Urban Brussels, de gemeente Sint-Gillis, het Fonds Baillet-Latour, de eigen middelen van het museum afkomstig uit de ticketverkoop, de museumshop en privatiseringen, en dankzij een nieuwe mecenas. Met dit grootschalige project benadrukt het Hortamuseum zijn ambitie om van erfgoed een levendige plek te maken: zorgvuldig gerestaureerd, doorgegeven en voortdurend heringericht, ten dienste van de bezoekers van vandaag en morgen.
Foto: © Maxime Delvaux
