Zesentwintig Europese herinneringsplaatsen, verbonden aan de misdaden van nazi’s, fascisten en hun handlangers tijdens de Tweede Wereldoorlog, hebben een gezamenlijke verklaring ondertekend waarin zij hun onafhankelijkheid van politieke autoriteiten bevestigen als voorwaarde voor hun maatschappelijke opdracht. Ook Kazerne Dossin behoort tot de ondertekenaars.
De Declaration of European Memorials (bijgevoegd) stelt dat herinneringsplaatsen, nu de generatie overlevenden en directe getuigen geleidelijk verdwijnt, een blijvende verantwoordelijkheid dragen: het verleden onder de aandacht houden, reflectie in de hedendaagse samenleving stimuleren, en dehumanisering, racisme, antisemitisme en vreemdelingenhaat signaleren en weerstaan waar die zich voordoen.
Herinneren is een actieve, voortdurende opdracht: geen afgesloten hoofdstuk. Naarmate levende getuigenissen schaarser worden, wordt de verantwoordelijkheid van herinneringsplaatsen belangrijker. Zij blijven plaatsen voor moeilijke vragen, gefundeerd op rigoureus onderzoek en historisch bewijs, en spreken zich uit waar dat opportuun is.
Onafhankelijkheid is geen gunst, maar een voorwaarde. De intellectuele en morele autonomie van herinneringsplaatsen – ten opzichte van lokale, regionale, nationale en Europese politieke autoriteiten – mag niet onderworpen zijn aan politieke of budgettaire druk. Alleen zo kunnen zij hun kritische plaats behouden, ook ten aanzien van actuele politieke ontwikkelingen en haatspraak.
Deze onafhankelijkheid is een gedeeld belang. Als hoeders van een geschiedenis die heel Europa heeft getekend, is de autonomie van herinneringsplaatsen geen interne aangelegenheid van de organisaties en hun bestuurders.
De ondertekenaars roepen alle actoren in het publieke debat op deze principes te respecteren, met het oog op de groeiende uitdagingen voor democratie en vrede.
Verklaring van de Europese Memorialen
Europese Memorialen die zijn opgericht op plaatsen verbonden aan de misdaden begaan door nazi’s, fascisten en hun medeplichtigen tijdens de Tweede Wereldoorlog, vormen een zichtbare erfenis van de geschiedenis die aan de grondslag lag van de vorming van naoorlogs Europa.
Nu onze samenlevingen ingrijpend veranderen en de generatie van overlevenden en directe getuigen geleidelijk verdwijnt, dragen Memorialen een blijvende verantwoordelijkheid: het verleden onder de aandacht houden, reflectie in de hedendaagse samenleving actief stimuleren, en dehumanisering, racisme, antisemitisme en vreemdelingenhaat signaleren en tegengaan, waar deze zich ook voordoen.
In het vervullen van deze verantwoordelijkheid nemen Memorialen een bijzondere positie in. Gefundeerd op grondig onderzoek en historisch bewijs, staan zij los van particuliere belangen, zijn zij onafhankelijk en beschikken zij over een kritische stem: ook ten aanzien van politieke ontwikkelingen en elke vorm van haatspraak. Dit vereist dat Memorialen plaatsen blijven waar moeilijke vragen gesteld kunnen worden, en dat zij, waar nodig, kunnen waarschuwen.
Deze taak kan alleen worden volgehouden wanneer aan Memorialen programmatorische onafhankelijkheid van de politieke overheid wordt gewaarborgd: lokaal, regionaal, nationaal of Europees. Hun intellectuele en praktische autonomie mag niet onderworpen worden aan politieke of budgettaire druk.
Als hoeders van een geschiedenis die heel Europa heeft getroffen, is hun onafhankelijkheid niet louter een interne aangelegenheid van hun respectieve bestuursorganen, maar een gedeeld belang van Europa als zodanig.
Om de groeiende uitdagingen voor democratie en vrede het hoofd te bieden, roepen wij alle partijen die betrokken zijn bij het publieke debat op dit principe van autonomie te respecteren.
Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum, Poland; National Historical and Memorial Reserve Babyn Yar, Ukraine; Death March Memorial in Below Forest, Germany; Bergen-Belsen Memorial, Germany; Memorial to the Victims of the Euthanasia Murders Brandenburg an der Havel, Germany; Brandenburg-Görden Prison Memorial, Germany; Buchenwald Memorial, Germany; Dachau Concentration Camp Memorial, Germany; Flossenbürg Concentration Camp Memorial, Germany; Museum of the Martyrdom of the Citizens of Wielkopolska Fort VII, Poland; Fossoli Foundation, Italy; Gross-Rosen Museum in Rogoźnica, Poland; Memorial Site Hartheim Castle, Austria; Hodonín u Kunštátu. Memorial to the Holocaust of the Roma and Sinti in Moravia, Czech Republic; Memorial and Museum Jamlitz in Lieberose, Germany; Kazerne Dossin, Belgium; Museum of the Former German Extermination Camp Kulmhof in Chełmno nad Ner, Poland; Memorial Leistikowstraße Potsdam, Germany; Lety u Písku. The Memorial to the Holocaust of the Roma and Sinti in Bohemia, Czech Republic; Maison d’Izieu, France; Mittelbau-Dora Memorial, Germany; Neuengamme Concentration Camp Memorial, Germany; KL Plaszow Memorial Museum in Kraków, Poland; Memorial Museum Ravensbrück, Germany; Internment and Deportation Memorial – Royallieu Camp, France; Memorial and Museum Sachsenhausen, Germany; Stutthof Memorial in Sztutowo, Poland; Camp Vught National Memorial, Netherlands House of the Wannsee Conference Memorial and Educational Site, Germany; Memorial Center Camp Westerbork, Netherlands; Wolfenbüttel Prison Memorial, Germany; Martyrs’ Museum in Żabikowo, Poland.
