Partners in Vlaams-Nederlands project LIFE Eikenprocessierups verwachten weinig hinder van de eikenprocessierups dit seizoen. Toch vragen ze steden en gemeenten om zich nu voor te bereiden op een mogelijke nieuwe piek.
Begin april slopen de eerste eikenprocessierupsen uit. Deze inheemse soort groeit uit tot een mooie vlinder maar ontwikkelt tijdens de groei brandharen die mens en dier kunnen irriteren. Onderzoekers uit het Europees project LIFE Eikenprocessierups verwachten weinig hinder van de rupsen dit seizoen, maar houden rekening met een mogelijke nieuwe piek de komende jaren. Ze vragen steden en gemeenten om alert te blijven en meldingen van rupsen te registreren. Het project, dat inzet op een ecologisch beheer van de eikenprocessierups, lanceert ook een leidraad voor het beheer van de rupsen.
Sinds 2020 kent de eikenprocessierups een terugval in België en Nederland. De soort is niet helemaal verdwenen maar de aantallen en nesten blijven beperkt, en de nesten worden niet groter dan een golfbal. Vorig jaar waren er twee grotere haarden in Kontich en Wuustwezel, daar werden de nesten verwijderd. De provincie Limburg registreerde dan weer iets meer rupsen in het westen in plaats van in het traditionele kerngebied rond Bree-Kinrooi. De soort kan snel terug uitbreiden omdat één vlinder meer dan 100 nakomelingen kan krijgen en zo in twee jaar tijd kan uitgroeien tot een plaag. Om die reden raden de onderzoekers uit het LIFE-project aan om alert te blijven en meldingen te registeren. Steden en gemeenten kunnen zich voorbereiden op de komst van meer rupsen met behulp van de nieuwe ‘Belgische leidraad beheersing eikenprocessierups’.
Gedeputeerde voor Milieu en Natuur, Jan De Haes, schetst de rol van provincie Antwerpen: “Als provincie startten we dit project in 2020 om onze steden en gemeenten te helpen bij de overlast die de eikenprocessierups veroorzaakte. Samen met de projectpartners – provincies Limburg (BE), Gelderland (NL), Noord-Brabant (NL), gemeente Sittard-Geleen (NL) en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek INBO (BE) – zochten we naar de meest ecologische vorm van beheer, waarbij de (gezondheids)impact tot een minimum beperkt werd en de biodiversiteit behouden bleef. Nu het project is afgerond, richten we ons op andere soorten die een gecoördineerde aanpak en doeltreffende oplossingen vragen, zoals de Aziatische hoornaar. Zo ondersteunen we onze steden en gemeenten, dragen we bij aan de gezondheid van onze inwoners en versterken we de biodiversiteit.”
Opvallende resultaten na vijf jaar onderzoek
In het kader van het project LIFE Eikenprocessierups werden gedurende vijf jaar verschillende methoden getest en gedemonstreerd om natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups aan te trekken. Dit leerden de onderzoekers:
- Hang mezennestkastjes. Jonge mezen eten eikenprocessierupsen, hierdoor kunnen er tot 70% minder rupsen voorkomen.
- Zorg voor bloemrijke bermen met een hoge nectarindex. Deze bermen trekken parasieten aan zoals sluipwespen en -vliegen die hun eitjes leggen in de rupsen. Dankzij deze parasieten vliegen er jaarlijks drie keer minder vlinders rond die eitjes leggen voor het volgende seizoen.
- Eikenprocessierupsen houden niet van klimop. Klimop op de stammen van eikenbomen zorgt ervoor dat er minder eikenprocessierupsen in de boom zitten.
Steden en gemeenten die aan de slag willen met deze resultaten, kunnen de nieuwe ‘Belgische leidraad beheersing eikenprocessierups’ raadplegen. Daar vinden ze alle informatie over de rups, beheermogelijkheden en een handig overzicht dat helpt om acties te prioriteren. Ook de projectfilm ‘Een gemeenschap van leven – Het relaas van een rups’ kan vertoond worden om een gesprek te starten over hoe we als mens omgaan met onze natuur en hoe we de eikenprocessierups willen beheren. Dat de film een gevoelige snaar raakt bij kijkers, bleek vorig jaar toen die de publieksprijs won op het Wildlife Film Festival in Rotterdam.
De dennenprocessierups, het broertje van de eikenprocessierups
Ondertussen staat ook de dennenprocessierups aan onze voordeur. De nieuwkomer is al waargenomen in Wallonië, maar enkel als vlinder en nog geen nesten. Franse onderzoekers verwachten dat de soort slechts aan een langzaam tempo noordwaarts zal trekken en hinder zou kunnen veroorzaken. In Limburg en aan de grens in Nederland worden vanaf dit jaar feromoonvallen geplaatst om eventuele waarnemingen te melden. Zo kunnen onderzoekers de opkomst en verspreiding volgen.
Alle informatie, de beslisboom en rapporten lees je op de website: www.eikenprocessierups.life
Of volg de Facebookpagina op www.facebook.com/EikenprocessierupsLIFE
Het LIFE-project ‘Ecologisch beheer van de eikenprocessierups zonder het gebruik van biociden’ is een samenwerking tussen provincies Antwerpen (BE), Limburg (BE), Gelderland (NL), Noord-Brabant (NL), gemeente Sittard-Geleen (NL) en Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek INBO (BE). Het project ontvangt financiële steun van het LIFE-programma van de Europese Unie (LIFE19 ENV/BE/000102).
Foto: Copyright: Provincie Antwerpen
