Op woensdag 23 september 2026 vindt in het Nationaal Gedenkteken van het Fort van Breendonk de 78ste Bedevaart en Nationale Herdenkingsplechtigheid plaats. Tijdens deze bedevaart herdenken we niet enkel de gevangenen van het Fort, maar al wie slachtoffer werd van de wandaden van het nazisme. We brengen ook hulde aan ieder die tijdens de Tweede Wereldoorlog gestreden heeft voor vrijheid, democratie en mensenrechten. Speciale gast dit jaar is de Oekraïense dr. Yulia Paieveska. Zij zal getuigen over haar krijgsgevangenschap in Russische handen.
Het Fort van Breendonk was onder de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog een SS-gevangenkamp, waar meer dan 3.600 gevangenen werden opgesloten. Meer dan helft van hen overleefde de oorlog niet. Vandaag is het Fort een nationaal gedenkteken en één van de best bewaarde getuigen van de naziterreur in België.
Tijdens de driejaarlijkse bedevaart in het Fort herdenken we gevangenen en slachtoffers. Het ceremoniële gedeelte van de plechtigheid wordt traditioneel ondersteund door Defensie, als uitdrukking van de blijvende erkenning van de offers die gebracht werden voor waarden als vrijheid, mensenrechten en democratie. Want ondanks het feit dat we in ons land meer dan 80 jaar vrede kennen, zien we steeds dichter bij huis hoe deze waarden onder druk komen te staan.
Tijdens de plechtigheid zal dr. Yulia ‘Tyra’ Paieveska hierover getuigen. Als Oekraïense militaire arts kwam zijn in Russisch krijgsgevangenschap terecht, in de beruchte Isolatzia-gevangenis. In deze voormalige fabriek en voormalig cultureel centrum werden door de Russische bezetters krijgsgevangenen en burgers opgesloten en gefolterd. Hoewel elke historische context uniek is, herinnert het lot van Yulia Paieveska en vele anderen er ons dagelijks aan dat de gruwel die ooit aanwezig was in Breendonk helaas geen afgesloten hoofdstuk is.
Herdenken betekent vandaag niet enkel terugblikken op wat is gebeurd, maar ook nadenken over de verantwoordelijkheid die elke generatie draagt om democratie, mensenrechten en menselijke waardigheid te beschermen.
Minister van Defensie Theo Francken:
“De oorlog in Oekraïne bewijst dat de strijd voor vrijheid en menselijke waardigheid niet alleen tot onze geschiedenis behoort. Vandaag betalen Oekraïners opnieuw een verschrikkelijke prijs om vrij te kunnen leven. Herdenken betekent voor mij ook beseffen dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is en dat elke generatie bereid moet zijn om haar te verdedigen.”
Programma:
De ceremonie vangt aan om 14.00 uur. De poorten van het fort openen vanaf 13.00 uur.
De aanwezigen worden verwelkomd door Michel Wauters, voorzitter van de Raad van Bestuur van het War Heritage Institute.
Vervolgens spreekt Edmond Eycken, voorzitter van de Nationale Confederatie van Politieke Gevangenen en Rechthebbenden (NCPGR-CNPPA).
Een bijzonder moment in de plechtigheid wordt gevormd door de getuigenis van dr. Yulia Paievska, voormalig krijgsgevangene uit Oekraïne.
De herdenking wordt muzikaal omlijst door de Koninklijke Muziekkapel van de Luchtmacht en het vocaal ensemble Roots of Juniper. Daarnaast leveren jongeren van de Academie van Bornem een artistieke bijdrage aan het programma, waarmee de herinnering actief wordt doorgegeven aan nieuwe generaties.
De plechtigheid wordt afgesloten met een bloemenhulde aan de slachtoffers van Breendonk en een militair défilé.
Het einde is voorzien om 16u.
Praktische informatie:
78ste Bedevaart en Nationale Herdenkingsplechtigheid
Datum: woensdag 23 september 2026
Locatie: Nationaal Gedenkteken Fort van Breendonk, Brandstraat 57, 2870 Puurs-Sint-Amands
Poorten open: 13.00 uur
Aanvang ceremonie: 14.00 uur
Einde voorzien: 16.00 uur
Foto: War Heritage Institute
