Grootschalige kunsttentoonstelling Verweven Landschappen brengt 24 kunstenaars samen in Abdij van Park

Verweven Landschappen markeert een nieuw hoofdstuk voor de volledig gerestaureerde Leuvense abdij, met werk van hedendaagse kunstenaars die de geest van de abdij verkennen.

Na vijftien jaar restauratie opent het historische kloostercomplex van Abdij van Park in Leuven zich voor het eerst volledig voor het publiek. Museum PARCUM markeert dat uitzonderlijke moment met Verweven Landschappen: Kunst in Abdij van Park, een ambitieuze tentoonstelling met werk van 24 hedendaagse kunstenaars uit verschillende delen van de wereld. Negen kunstenaars ontwikkelden nieuwe projecten in directe relatie tot de abdij, haar architectuur, landschap, biodiversiteit, archieven en geschiedenis.

Dat moment betekent meer dan de voltooiing van een restauratie. Het markeert het begin van een nieuwe fase. Erfgoed is immers geen statisch gegeven, maar een voortdurend proces van interpretatie, zorg en betekenisgeving. Hoe verhouden we ons vandaag tot een plek die bijna negen eeuwen geschiedenis draagt en ons tegelijk uitnodigt om haar toekomst vorm te geven?

Museum PARCUM zet die vraag centraal in zijn werking. Het museum ontsluit het uitzonderlijke religieuze erfgoed van de abdij en gebruikt dat erfgoed tegelijk als vertrekpunt om actuele maatschappelijke vragen te onderzoeken en te bevragen.

Genius loci: de geest van een plek

De tentoonstelling Verweven Landschappen, gecureerd door Daniel Feldman, Katya García-Antón, María Inés Rodríguez en Ana Sokoloff, vormt een eerste belangrijke mijlpaal in die nieuwe fase.

Het curatorenteam brengt kunstenaars van over de hele wereld samen in Leuven om de specifieke genius loci — de geest van de plek — van Abdij van Park te onderzoeken en de mogelijke betekenis ervan voor de 21ste eeuw te bevragen.

Die genius loci zit niet alleen in de architectuur. Hij ontstaat uit de opeenstapeling van levens, landschappen en gebruiken: de norbertijnse gemeenschap, het dagelijkse werk, de vijvers en velden, het park en de tuinen, de bezoekers, maar ook de eeuwenoude manuscripten, kaarten, liturgische boeken en administratieve documenten die in de abdij worden bewaard.

De abdij onderscheidt zich daarbij door haar uitzonderlijke authenticiteit. Sinds de bouw van de 67 meter hoge kerktoren in 1729 werd nauwelijks nog iets aan het geheel toegevoegd of afgebroken. Het klooster ligt midden in een 42 hectare grote groene oase in de vallei van de Molenbeek, met vijvers, weilanden, bossen, tuinen en dreven. Cultuur, spiritualiteit, architectuur en natuur vormen er een bijzondere eenheid.

Precies die gelaagdheid vormt het vertrekpunt van Verweven Landschappen.

Landschap als een levend netwerk

De tentoonstelling begrijpt landschap niet als decor, territorium of achtergrond, maar als iets dat voortdurend ontstaat door ontmoetingen en relaties: tussen ecologie en cultureel geheugen, wetenschappelijk onderzoek en artistieke praktijk, ritueel en dagelijks leven, contemplatie en actie.

De titel verwijst daarom minder naar een plek dan naar een handeling. Verweven wordt een manier om aandacht te schenken aan de zichtbare en onzichtbare verbanden waarmee werelden telkens opnieuw worden gemaakt.

Dat idee sluit nauw aan bij de geschiedenis van Abdij van Park. Eeuwenlang werd het leven er mee gestuurd door drie norbertijnse principes: Contemplatio, Localitas en Actio — reflectie, aandacht voor de plek en handelen.

In een wereld die steeds complexer en onvoorspelbaarder wordt, met uitdagingen rond ecologie, polarisatie, eenzaamheid en technologie, krijgen zulke begrippen opnieuw een opvallende actualiteit. Gemeenschapsvorming, lokale verbondenheid, contemplatie, spiritualiteit en zorg voor de omgeving worden geen nostalgische waarden, maar mogelijke instrumenten om over hedendaagse vormen van samenleven na te denken.

Verweven Landschappen nodigt kunstenaars en bezoekers uit om die gelaagde geschiedenis, de zichtbare sporen en spirituele tradities van de abdij te onderzoeken. Hun werk raakt aan ecologisch bewustzijn, cultureel geheugen, maatschappelijke structuren, kennisoverdracht, migratie, arbeid, spiritualiteit en zorg.

De tentoonstelling zoekt daarbij bewust geen universeel verhaal. Door kunstenaars met zeer uiteenlopende geografische, culturele en artistieke achtergronden samen te brengen, ontstaat ruimte voor verschillende manieren van weten en kijken.

Wetenschappelijk onderzoek, artistieke praktijk, spirituele tradities, lichamelijke kennis en historische herinnering hoeven niet tot één taal te worden herleid. Hun kracht ligt juist in hun verschil en in de relaties die ertussen kunnen ontstaan.

Samen maken de 24 kunstenaars duidelijk hoe breed ‘landschap’ kan worden gelezen: als natuur en architectuur, maar ook als lichaam, archief, taal, arbeid, spiritualiteit, technologie, herinnering en gemeenschap.

“Verweven Landschappen vertrekt niet van het landschap als iets waarnaar we vanop afstand kijken, maar als iets waarvan we zelf deel uitmaken. Een plek ontstaat voortdurend opnieuw door de relaties tussen mensen, andere levensvormen, architectuur, geschiedenis en herinnering. De tentoonstelling vraagt daarom niet alleen welke werelden we hebben geërfd, maar vooral welke we zelf verder willen weven.” Daniel Feldman, Katya García-Antón, María Inés Rodríguez en Ana Sokoloff, curatorenteam van de tentoonstelling

Negen nieuwe projecten ontstaan vanuit Abdij van Park

Voor negen kunstenaars vormen de plek, de archieven en het landschap rechtstreeks het uitgangspunt voor nieuw werk.

1. Gabriela Albergariacreëert met Care as a Fundamental Right (2026) een levende installatie uit takken, stammen, mossen, bladeren, aarde en planten die op het domein werden verzameld. Groei, ontbinding, schimmels en insecten blijven het kunstwerk tijdens de tentoonstelling veranderen.
2. In de historische bibliotheek ontwikkelt Leonor Antuneseen nieuwe installatie die vertrekt vanuit de architectuur, het zeventiende-eeuwse stucplafond en de archieven. Ambacht, kennisoverdracht en vaak onzichtbare arbeid staan centraal. Een concert met muziek van Éliane Radigue zal het werk later ook auditief activeren.
3. Ana María Caballerovertrekt in Semblance of Self (2026) van gedichten die de intrede van vrouwen in een religieuze gemeenschap herdachten. Met poëzie, bewegend beeld en een speciaal ontwikkeld AI-model onderzoekt ze wat historische documenten zichtbaar maakten — en welke individuele stemmen daarin juist verdwenen.
4. Tarik Kiswansonontwikkelt voor de historische refter een pneumatische sculptuur die langzaam opblaast en leegloopt als een ademend lichaam. Het werk is geïnspireerd op de parachutes waarmee tijdens de Tweede Wereldoorlog Steinway-piano’s naar soldaten werden gedropt en verbindt kwetsbaarheid, conflict, muziek en de mogelijkheid van een nieuw begin.
5. Irene Kopelmanwerkt vanuit de biodiversiteit van de site van de abdij. Samen met wetenschappers onderzoekt ze nachtvlinders die tijdens eerdere inventarisaties op het domein werden geregistreerd. Tekenen wordt een manier om wetenschappelijke observatie en artistiek kijken met elkaar te verbinden.
6. De in Brussel gevestigde Hana Miletićdook in historische zangboeken van de norbertinessen van Gempe die in de abdij worden bewaard. Handgeschreven opdrachten, melodieën en sporen van gebruik worden vertaald naar nieuw textiel en nieuwe zangcomposities, uitgevoerd door Amina Szecsödy.
7. Felipe Mujicaontdekte in zeventiende-eeuwse landmeetkundige manuscripten historische windrozen. Voor Rosa de los vientos (2026) vertaalt hij die naar grote textiele banners. Workshops met lokale gemeenschappen breiden het project verder uit.
8. Hoog boven de bibliotheek creëert Laure Prouvosteen nieuw site-specific landschap tussen het historische houten dakgebinte. Takken, keramische vogels, netten en gevonden voorwerpen nestelen zich tussen de balken en laten de bezoeker de abdij letterlijk vanuit een ander perspectief bekijken.
9. Daniel Steegmann Mangranévertrekt voor een nieuwe versie van La Pensée Férale van een dode boom op het domein die inmiddels een belangrijke habitat vormt voor spechten, wilde bijen, insecten en schimmels. De precieze vorm wordt in brons gegoten, waardoor permanentie en ecologische transformatie naast elkaar komen te staan.

Transmissie: wat geven we door?

Een tweede belangrijke rode draad in de tentoonstelling is transmissie: hoe kennis, verhalen, rituelen en herinneringen van generatie op generatie worden doorgegeven.

Sommige draden zijn letterlijk zichtbaar — geweven in textiel, opgetekend in manuscripten, bewaard in architectuur of ingesleten in een pad. Andere zijn vluchtiger: een melodie, een stem, een herhaald gebaar of een verhaal dat binnen een gemeenschap wordt doorgegeven.

Maar overdracht betekent nooit simpelweg bewaren. Iedere vorm van herinneren houdt ook selectie, interpretatie en transformatie in. Een archief vertelt wat bewaard werd, maar evenzeer wat verdween of nooit werd geregistreerd.

Verschillende kunstenaars vertrekken precies vanuit die spanning.

• De Palestijnse kunstenaar Noor Abedtoont A Night We Held Between (2024), waarin zang, dans, film en Palestijnse landschappen samen een vorm van collectief geheugen creëren. Een lied uit het archief van het Popular Art Centre Palestine wordt drager van rouw, verplaatsing, solidariteit en overleving.
• Bij Julia Isídrezwordt kennis doorgegeven via handen en materiaal. Haar keramische sculpturen vertrekken vanuit Guaraní-tradities die ze via haar moeder en generaties vrouwen leerde. Klei wordt tegelijk landschap, geheugen en levende kennis.
• De Colombiaanse kunstenaar María Angélica Medinamaakt die overdracht letterlijk zichtbaar in draad. Haar doorlopende Pieza de conversación (1988–) groeit al decennialang verder terwijl ze breit. Gesprekken, stilte en gedeelde tijd worden onderdeel van het kunstwerk.
• Ook Erik Tlasecaziet traditie als iets levends. Zijn reeks Xipe kwam tot stand in langdurige samenwerking met ambachtslieden in Oaxaca. Technieken en materialen worden niet simpelweg bewaard, maar veranderen door samenwerking, uitwisseling en nieuwe contexten.
• De Chileense Cecilia Vicuñagebruikt in Quipu Austral de Andestraditie van geknoopte draden als een levende, poëtische taal. Wol, stem en geluid verbinden verschillende landschappen en kennissystemen en stellen herinnering voor als iets dat voortdurend opnieuw wordt geweven.

Luisteren als vorm van verbinding

Ook geluid speelt een belangrijke rol in die overdracht.

Geluid bestaat alleen wanneer het beweegt en gehoord wordt. Het reist tussen lichamen en over afstanden en kan tijdelijke gemeenschappen creëren. De beiaard van Abdij van Park vervult die rol al eeuwen: zijn klanken markeerden momenten van gebed, feest, rouw en ontmoeting en verbonden de abdij met haar omgeving.

In de tentoonstelling worden stem, muziek en trilling opnieuw manieren om relaties te creëren.

• Bij Carlos Casaswordt luisteren een ecologische oefening. Bestiary (2024) — voor het eerst gepresenteerd op de Biënnale van Venetië — brengt bewegende beelden en ruimtelijke opnames van onder meer vleermuizen, bijen, dolfijnen, ezels en olifanten samen. De mens is er niet langer vanzelfsprekend het centrum van de wereld.
• Ook bij de Salvadoraans-Amerikaanse Guadalupe Maravillastaat geluid centraal. La alegría del fuego (2023) combineert sculptuur, ritueel en resonantie. Zijn zogenaamde ‘healing machines’ gebruiken trillingen om lichamelijke en collectieve ervaringen rond migratie, trauma en herstel te creëren.
• Bij Eunjo Leewordt geluid onderdeel van een virtueel landschap. The Hesapia Trilogy (2024–2025) gebruikt 3D-technologie en game-engines om digitale werelden te bouwen waarin mythe, ecologische onzekerheid en toekomstbeelden samenvloeien.

Landschap als levend archief

Andere kunstenaars bekijken landschap zelf als een drager van geschiedenis.

• In Hear Her Calendar System A Year of Thirteen Months(2025) van Bianca Baldi wordt een sycamorevijgenboom in Ethiopië een stille getuige van koloniale en ecologische geschiedenis. Een foto die haar grootvader in 1939 tijdens de Italiaanse bezetting maakte, vormt het vertrekpunt voor een werk over andere manieren van tijd en herinneren.
• Rossella Biscottikijkt in Live Feed (2019) naar de westerse fascinatie voor zogenaamde ‘corpse flowers’. Achter botanische spektakelstukken verschijnen verhalen over classificatie, koloniale circulatie, wetenschappelijke kennis en de verplaatsing van soorten en informatie.
• Pierre Huyghetoont Untitled (Human Mask) (2014). In een verlaten restaurant in de evacuatiezone rond Fukushima beweegt een gemaskerde, getrainde aap door een landschap waarin menselijke structuren verdwenen zijn, maar andere levensvormen doorgaan. Mens en dier, natuur en cultuur, autonomie en conditionering worden er steeds moeilijker van elkaar te onderscheiden.
• De Amerikaanse kunstenaar Meg Webster, pionier van de ecologische kunst, brengt met Sand Circle(1980) een uiterst elementaire ingreep. Een cirkel van zand wordt tegelijk een beeld van concentratie, geologische tijd en voortdurende verandering. Iedere beweging, aanraking of wijziging in vochtigheid kan de vorm opnieuw beïnvloeden.

Macht, arbeid en de sporen die mensen nalaten

Landschap is in Verweven Landschappen niet uitsluitend natuurlijk. Het omvat ook de politieke, sociale en materiële structuren waarin mensen leven.

• De Belgische kunstenaar Edith Dekyndttoont They Shoot Horses (2017), een monumentaal fluwelen gordijn doorboord met honderden stalen nagels. Het werk is tegelijk aantrekkelijk en dreigend en roept associaties op met grens, uitsluiting, kwetsbaarheid en politieke geschiedenis.
• Amol Patilpresenteert vijf sculpturen uit The Shadow of Lustre (2024). Vanuit de geschiedenis van Dalitgemeenschappen en de arbeiderswijken van Mumbai onderzoekt hij hoe kaste, arbeid en migratie zich inschrijven in lichamen, materialen en architectuur.
• Bij Ahmed Umarwordt het lichaam zelf een landschap van herinnering, spiritualiteit en diaspora. In Glowing Phalanges verbindt hij islamitische tradities, devotionele objecten en persoonlijke ervaringen tot een zoektocht naar geloof, agency en nieuwe vormen van verbondenheid.
• Zorg: erfgoed als levende praktijk
• Zorg is binnen Verweven Landschappengeen abstract begrip, maar een praktijk van aandacht, onderhoud en verantwoordelijkheid: een tuin verzorgen, een gebouw herstellen, luisteren naar iemand, een traditie in leven houden of iets herstellen wat beschadigd is.
• De restauratie van Abdij van Park wordt zo zelf onderdeel van het inhoudelijke verhaal van de tentoonstelling in Museum PARCUM.
• Restaureren betekent immers nooit eenvoudig terugkeren naar een vroegere toestand. Het vereist keuzes: wat bewaren we? Wat veranderen we? Welke tijdslagen willen we zichtbaar houden? En hoe maken we het verleden opnieuw betekenisvol voor het heden?
• Na een lang traject werd bewust gekozen voor een zachte restauratie, waarbij niet één historische toestand werd gereconstrueerd, maar de verschillende sporen van de tijd leesbaar blijven.
• Ruimtes die eeuwenlang uitsluitend door de norbertijnen werden gebruikt, worden daardoor voor het eerst toegankelijk voor iedereen. Bezoekers kunnen voortaan onder meer de historische bibliotheek, refter, kapittelzaal, salons, het appartement van de abt, de pandgangen, winterkapel en monumentale zolders ontdekken.
• Dat maakt de voltooiing van de restauratie geen eindpunt.
• Iedere generatie ontvangt een plek die al in beweging is. Sommige draden moeten beschermd of hersteld worden. Andere moeten losser worden gemaakt om plaats te maken voor iets nieuws. En opnieuw andere moeten nog worden toegevoegd.
• Verweven Landschappenvertrekt vanuit precies die gedachte: we erven geen afgewerkte wereld. We nemen deel aan haar voortdurende wording.
• “De restauratie van Abdij van Park gaat niet alleen over het bewaren van een uitzonderlijk monument. Ze stelt ook de vraag wat we vandaag met zo’n plek willen doen. Met Verweven Landschappenwordt de abdij opnieuw een plaats voor ontmoeting, artistieke verbeelding en kritische reflectie. Erfgoed vertelt nooit één vast verhaal: iedere generatie voegt er nieuwe betekenissen aan toe.” Stefan Van Lani, conservator Abdij van Park

De curatoren

• Katya García-Antónis directeur en hoofdcurator van het Northern Norway Art Museum in Tromsø en werkte eerder onder meer aan OCA Norway, Centre d’Art Contemporain Genève, Reina Sofía en de Sámi Pavilion op de Biënnale van Venetië. Haar praktijk verbindt hedendaagse kunst met ecologie, Indigenous knowledge en dekoloniaal denken.
• María Inés Rodríguezis directeur van de Walter Leblanc Foundation in Brussel en curator-at-large bij MASP in São Paulo. Ze leidde eerder CAPC Bordeaux en bekleedde curatorenfuncties bij onder meer MUAC in Mexico-Stad, MUSAC en Jeu de Paume.
• Daniel Feldmanis architect, urban designer en oprichter van ZITA in Bogotá. Zijn werk focust op maatschappelijk geëngageerde architectuur, duurzaam hergebruik en de transformatie van bestaand erfgoed tot plekken voor cultureel en maatschappelijk gebruik.
• Ana Sokoloffis een in New York gevestigde onafhankelijke curator en art advisor en oprichter van Sokoloff + Associates. Ze was eerder vice-president en hoofd van de afdeling Latin American Art bij Christie’s en ontwikkelt tentoonstellingen en projecten die Latijns-Amerikaanse kunst in een bredere internationale context plaatsen.

PRAKTISCH

Verweven Landschappen: Kunst in Abdij van Park
​Threading Landscapes. Art at Park Abbey
​24 oktober 2026 – 28 maart 2027

Tijdens het openingsweekend van 24 en 25 oktober zijn er extra omkaderende activiteiten en geldt gratis toegang.

Curatoren: Katya García-Antón, María Inés Rodríguez, Daniel Feldman, Ana Sokoloff

Kunstenaars

Noor Abed, Gabriela Albergaria, Leonor Antunes, Bianca Baldi, Rossella Biscotti, Ana María Caballero, Carlos Casas, Edith Dekyndt, Pierre Huyghe, Julia Isídrez, Tarik Kiswanson, Irene Kopelman, Eunjo Lee, Guadalupe Maravilla, María Angélica Medina, Hana Miletić, Felipe Mujica, Amol Patil, Laure Prouvost, Daniel Steegmann Mangrané, Erik Tlaseca, Ahmed Umar, Cecilia Vicuña en Meg Webster.

Museum PARCUM
​Abdij van Park 7
​3001 Leuven

Dinsdag – zondag: 10.00 – 17.00 uur
​Maandag gesloten

Tickets zijn nu te koop via www.abdijvanpark.be

Standaard: €16
​Leuvenaars en personeel Stad Leuven: €12
​19–25 jaar: €6
​UiTPAS-kansentarief: €3
​Tot en met 18 jaar: gratis

Groepsrondleidingen op aanvraag

Foto: Pol Leemans