Provinciale Molendag op 30 augustus 2026, tussen 10 en 18 uur in Arendonk, Balen, Berendrecht, Boechout, Brecht, Geel, Gierle, Heist-op-den-Berg, Hoogstraten, Kasterlee, Lille, Mol, Oelegem, Olen, Olmen, Pulderbos (Zandhoven), Puurs-Sint-Amands, Ravels, Retie, Rijkevorsel, Tongerlo, Weelde, Westmalle, Wildert en Zittaart (Meerhout)
Ontdek tijdens de provinciale Molendag op 30 augustus (van 10 tot 18 uur) gratis de molen in je buurt. Elke molen heeft iets bijzonders. Iedereen – klein en groot – is welkom om de historische molens te bewonderen. Je kan je een beeld vormen van het molenaarsleven en leren hoe met een molen wordt gemalen.
Onze provincie telt nog heel wat verschillende soorten molens: 11 watermolens, 33 windmolens en 3 rosmolens (aangedreven door dieren). Het merendeel van de Antwerpse molens maalt nog steeds graan. Twee watermolens werken nog met een beroepsmolenaar. In de andere molens staan vrijwillige molenaars in voor de werking en het onderhoud. Dankzij de vrijwillige molenaars zie je dit erfgoed in volle werking.
Een molen die stilstaat, is vatbaar voor verval
Molens zijn bijzonder mooi, maar ook kwetsbaar onroerend erfgoed. Deze historische molens moeten regelmatig draaien. Want een molen die stilstaat, is sneller vatbaar voor verval of aan restauratie toe. Daarom werkt de provincie Antwerpen samen met de molenaars aan het behoud en beheer, zodat deze monumenten ook na restauratie in goede vorm blijven.
Molens en klimaatverandering
Klimaatverandering is een actueel thema, ook in de erfgoedsector. Het veranderende klimaat met extremer weer, zoals hevige stormen, droogteperiodes of overstromingen, biedt uitdagingen in het robuust maken van het historische molenerfgoed. Moleneigenaars en molenaars volgen de weersomstandigheden dagelijks op de voet bij het onderhoud van hun molen.
Gedeputeerde Luk Lemmens, bevoegd voor Erfgoed en voorzitter van Monumentenwacht Vlaanderen vzw is overtuigd van het belang van het unieke historische molenerfgoed in het moderne landschap: “Onze provincie telt nog 47 historische molens, waarvan 33 windmolens, 11 watermolens en 3 rosmolens. Op zondag 30 augustus zetten molenaars verspreid over 25 Antwerpse (deel)gemeenten hun deuren open en tonen ze dit erfgoed in volle werking. Een molen bewaren betekent veel meer dan hem restaureren. Hij moet draaien, onderhouden worden en er moet kennis zijn om hem draaiende te houden. Dat wordt door extremer weer, met langere droogteperiodes, hevige regen en stormen, alleen maar belangrijker. Daarom ondersteunen we als provincie niet alleen het molenerfgoed zelf, maar ook de vrijwillige molenaars en onze gespecialiseerde molenwachters. Zij zorgen er het hele jaar door voor dat deze monumenten niet alleen bewaard blijven, maar ook echt blijven leven.”
Molenaarscursus
Levende Molens vzw organiseert tweejaarlijks een molenaarscursus om vrijwillige molenaars en molengidsen aan te trekken. Deze intense opleiding omvat (een combinatie van theorie- en praktijklessen en een stage op een wind én watermolen). De volgende 25ste molenaarscursus is gepland in 2027-2028.
Provinciale steun voor molens
Het molenerfgoed is – mede dankzij inspanningen van erfgoedverenigingen zoals Levende Molens – vrij volledig in kaart gebracht. De erfgoedwaarde is niet alleen onlosmakelijk verbonden met de maal- of draaivaardigheid van de molen. Er is ook een sterke wisselwerking met het omliggende molenlandschap.
De meeste molens worden bediend door vrijwillige molenaars, aangesloten bij de koepelvereniging Levende Molens vzw. De provincie Antwerpen ondersteunt de werking van deze koepelvereniging en rekent daarnaast ook op de actieve inbreng van haar team Monumentenwacht, die enkele gespecialiseerde ‘Molenwachters’ in haar rangen telt.
Wanneer:
30 augustus van 10 tot 18 uur
Waar:
25 (deel)gemeenten in de provincie Antwerpen: Arendonk, Balen, Berendrecht, Boechout, Brecht, Geel, Gierle, Heist-op-den-Berg, Hoogstraten, Kasterlee, Lille, Mol, Oelegem, Olen, Olmen, Pulderbos (Zandhoven), Puurs-Sint-Amands, Ravels, Retie, Rijkevorsel, Tongerlo, Weelde, Westmalle, Wildert en Zittaart (Meerhout).
Kijk ook op de website van de provincie Antwerpen voor de exacte locaties of via
www.levendemolens.be (webpagina Vlaamse Molengids)
Meer info:
Meer informatie over de verschillende molens in de provincie Antwerpen en de molenaarscursus vind je terug via de website www.levendemolens.be
Foto: Foto: Lukas Vandael
