Provincie Antwerpen en Natuurpunt zetten belangrijk overstromingsgebied langs de Itterbeek in de kijker
Vandaag vierden heel wat geïnteresseerden de twintigste verjaardag van De Jutse Plassen, het provinciale overstromingsgebied op de grens van Putte en Koningshooikt. Wat in 2006 werd aangelegd als buffer tegen wateroverlast, groeide met de medewerking van Natuurpunt uit tot een waardevol natuurgebied waar vogels, wandelaars en natuurliefhebbers zich thuis voelen.
De Jutse Plassen beslaan 11,3 hectare. Er kan meer dan 100.000 kubieke meter water gebufferd worden. Dankzij dit gebied bleven de inwoners van Koningshooikt en Duffel de voorbije twintig jaar gespaard van een herhaling van de zware overstromingen die de streek in september 1998 troffen.
Een kwarteeuw provinciaal waterbeleid begon met deze plassen
In het geval van de Itterbeek vormde de wateroverlast in september 1998 de directe aanleiding voor de aanleg van het overstromingsgebied. De Itterbeek ontspringt op de Beerzelberg, het hoogste punt van de provincie Antwerpen. Door het hoogteverschil van maar liefst 40 meter tussen Beerzel en Koningshooikt stroomde regenwater bij hevige neerslag te snel naar beneden. En dat werd in 1998 aan den lijve ondervonden.
Jan De Haes, gedeputeerde van waterbeleid, ziet de wateroverlast van 1998 als een keerpunt: “De overstromingen maakten duidelijk dat water zich niet laat tegenhouden door gemeentegrenzen. Wat stroomopwaarts gebeurt, heeft gevolgen stroomafwaarts. Precies daar lag en ligt de meerwaarde van de provincie. Sinds begin van deze eeuw heeft de provincie resoluut de kaart van een doordacht waterlopenbeleid getrokken. Als eerste grote realisatie legden we in 2006 een overstromingsgebied van 11,3 hectare aan op de grens van Putte en Koningshooikt. Voor De Jutse Plassen werd er 80.000 m³ grond afgevoerd om meer dan 100.000 m³ water te kunnen vasthouden.”
Met een duidelijke visie, enorme investeringen en mensen die het terrein door en door kennen, is het provinciale waterbeleid de voorbije 25 jaar onwaarschijnlijk gegroeid. Uitdagingen zoals droogte, wateroverlast en klimaatverandering vragen een aanpak en continuïteit die verder kijkt en handelt dan het lokale niveau. Het gaat niet alleen meer over bescherming tegen overstromingen, maar ook over ruimte voor water, natte natuur, natuurontwikkeling en samenwerking met lokale besturen over gemeentegrenzen heen.
Slimme bescherming tegen wateroverlast
Wanneer het waterpeil in de Itterbeek stijgt, wordt overtollig water gecontroleerd naar het overstromingsgebied geleid.
Zo worden de stroomafwaarts gelegen woonwijken beschermd tegen wateroverlast. Wanneer het gebied volgelopen is, loopt het water via de verlaagde overloopdijk terug in de Itterbeek. De Jutse Plassen hebben de capaciteit om 100.000 kubieke meter water op te vangen, vergelijkbaar met tien voetbalvelden waarop één meter water staat. Bij zware stormen kan ook het aangrenzende bos van 2,7 hectare mee onder water lopen.
Door bijkomende investeringen in 2014 zoals een extra uitstroomconstructie en pompput kan het gebied vandaag nog sneller worden leeggemaakt wanneer een nieuwe storm nadert. Ook aan de monding van de Itterbeek heeft de provincie twee krachtige pompen geïnstalleerd die ieder 1400 liter water per seconde in de Nete kunnen overpompen.
Waterveiligheid en natuurontwikkeling gaan hand in hand
Het overstromingsgebied bevat oa twee grote plassen en verschillende amfibiepoelen. Om elk hoekje en kantje van het gebied te ontdekken, werd er een wandelpad van 1,6 km rondom de Jutse Plassen aangelegd. Al wandelend wordt snel duidelijk hoe dit overstromingsproject uitgroeide tot veel meer dan een waterbuffer. In de voorbije twintig jaar groeide het gebied uit tot een waardevol natuurgebied, geliefd bij vogels, wandelaars en natuurliefhebbers. Dankzij het jarenlang beheer van Natuurpunt bloeit de natuur er als nooit tevoren.
Burgemeester van Lier, Rik Verwaest, bevestigt de grote waarde van het overstromingsgebied voor zijn stad. “De Jutse Plassen zijn onze belangrijkste Jutse beschermingsgordel tegen het water. Maar het is ook een uniek stukje natuurlandschap geworden dat op 20 jaar haar plek heeft veroverd in vele harten.”
3 extra redenen voor een bezoek aan De Jutse Plassen
In De Jutse Plassen werden al meer dan 180 vogelsoorten waargenomen. De vogelkijkhut biedt een unieke kijk op het water en de oeverzwaluwenwand.
Bezoekers worden aan de ingang verwelkomd door een metalen sculptuur van een blauwe reiger van kunstenaar Benny De Smet.
Wie de omgeving verder wil verkennen, kan de Veleau Overstromingsroute volgen langs verschillende waterprojecten in de regio.
Foto: Provincie Antwerpen
