UAntwerpen-onderzoek vergelijkt impact van Pano, Zorgen voor Mama en interactieve les
In een tijd waarin discussies over armoede en sociale zekerheid sterk leven, blijkt de kennis van Vlaamse jongeren hierover opvallend beperkt. Zo weten maar weinig jongeren dat het grootste deel van de sociale uitgaven in België naar de pensioenen gaat. 2 op de 5 denkt zelfs dat het meest wordt uitgegeven aan werkloosheidsuitkeringen. En bijna 9 op de 10 weet niet hoeveel mensen in België in armoede leven. Dat blijkt uit een onderzoek van studenten sociologie van UAntwerpen bij 612 leerlingen tussen 16 en 18 jaar uit 12 Vlaamse secundaire scholen.
De onderzoekers gingen na hoe jongeren reageren op verschillende vormen van informatie over armoede en sociale zekerheid. Leerlingen werden in het experiment onderverdeeld in drie verschillende groepen. De eerste groep kreeg een aflevering te zien uit het VRT-programma Zorgen voor Mama. De tweede groep leerlingen keek naar de Pano-reportage Arm Vlaanderen – 10 jaar later. De derde groep nam deel aan een interactieve leeractiviteit in de klas. Het onderzoek peilde zowel voor als na het aanbieden van informatie naar de kennis én de attitudes van jongeren.
Lage kennis over armoede
De resultaten tonen aan dat de initiële kennis van jongeren over armoede en sociale zekerheid opvallend beperkt is. Zonder informatie konden leerlingen gemiddeld slechts 2 van de 8 kennisvragen correct beantwoorden. De onderzoekers stelden ook duidelijke verschillen vast tussen groepen leerlingen. Jongens scoorden duidelijk beter op de kennisvragen dan meisjes.
Pano versus Zorgen voor Mama
De Pano-reportage combineert persoonlijke verhalen met cijfers en structurele uitleg over armoede. Zorgen voor Mama focust vooral op individuele getuigenissen van mensen in armoede. Beide reportages verhoogden de kennis van leerlingen enigszins, maar de effecten op attitudes bleven erg beperkt.
“Dat is opvallend, omdat vaak wordt aangenomen dat persoonlijke verhalen empathie en meer begrip creëren”, zegt Tijs Laenen. Als professor sociologie begeleidde hij het onderzoek. “Beide armoedereportages blijken dus weinig impact te hebben op jongeren. Zo blijft ook na het bekijken van de reportages een aanzienlijk deel van de bevraagde jongeren van mening dat werkloosheidsuitkeringen mensen lui maken en werklozen onvoldoende hun best doen om werk te vinden.”
Interactieve lessen werken beter
De sterkste stijging in kennis werd uiteindelijk vastgesteld bij leerlingen die deelnamen aan een interactieve leeractiviteit in de klas. Daar kregen leerlingen diverse feiten en cijfers over armoede en sociale zekerheid voorgeschoteld. Zo slagen nagenoeg alle bevraagde jongeren er na de informatie wél in om pensioenen correct aan te duiden als grootste uitgavenpost.
Hoewel ook daar attitudes globaal genomen slechts beperkt veranderden, zijn er een aantal uitzonderingen op te merken. Zo blijken bepaalde opvattingen ten aanzien van werklozen positiever te worden na het ontvangen van informatie. Zowel de kennis als de attitudes van jongeren reageren dus sterker op feitelijke informatie aangeboden in de klas dan op mediaberichtgeving over armoede en sociale zekerheid.
