Focus op het vroeg opsporen van nesten en ondersteuning van lokale besturen
In maart worden de koninginnen van de Aziatische hoornaar actief en starten ze met de bouw van een eerste, klein nest. Dit is het moment om gericht op zoek te gaan naar deze kleine nesten en ze te laten verwijderen. Zo kan voorkomen worden dat ze leiden tot grote nesten later op het jaar.
Jan De Haes, gedeputeerde voor Milieu en Natuur schetst de urgentie: “We krijgen veel vragen over de Aziatische hoornaar, zowel van steden en gemeenten als van bezorgde inwoners. Als provincie willen we lokale besturen duurzaam ondersteunen, zodat ze hun middelen en mensen kunnen inzetten waar en wanneer het echt nodig is. Daarom zetten we in op gerichte ondersteuning, kennisdeling en samenwerking met partners, zodat steden en gemeenten deze problematiek doeltreffend kunnen aanpakken.”
Provincie ondersteunt lokale besturen
De provincie ondersteunt deze aanpak actief en op verschillende fronten. Zo organiseert ze gratis vormingen voor steden en gemeenten, waarin gemeentelijke groendiensten leren hoe ze embryonale en primaire nesten veilig en doeltreffend kunnen opsporen en verwijderen. Daarnaast voorziet de provincie gerichte informatie en sensibilisering voor inwoners, zodat ook zij nesten correct leren herkennen en melden.
Tegelijk investeert de provincie in onderzoek naar efficiënte en milieuvriendelijke beheermethodes, in samenwerking met partners zoals INBO en Vespa-Watch. De provincie brengt die kennis actief samen en deelt ze met lokale besturen, zodat zij hun beleid kunnen afstemmen op de meest recente inzichten. Op die manier wil de provincie lokale besturen maximaal ontzorgen en zorgen voor een gecoördineerde en doeltreffende aanpak in heel de provincie Antwerpen.
Focus op het opsporen van nesten
Samen met de eerste warme dagen verschijnen ook lentevallen voor de Aziatische hoornaar in vele tuinen. De effectiviteit van deze vallen is echter nog niet eenduidig aangetoond en hangt sterk af van hoe ze gebruikt worden. Daarnaast kunnen ook andere, nuttige insecten in de val terechtkomen. Bovendien kan het wegvangen van koninginnen de natuurlijke concurrentie verstoren: in het voorjaar schakelen koninginnen elkaar onderling uit in de strijd om een nest. Door er één weg te nemen, kunnen andere koninginnen net meer kansen krijgen om zich te vestigen.
Daarom is het belangrijk om nesten op te sporen en te melden via Vespa-Watch. De eerste nesten kunnen doorgaans eenvoudig en veilig verwijderd worden. Ze hebben de grootte van een pingpongbal tot een tennisbal en hangen vaak op beschutte plekken, zoals onder afdaken, in tuinhuizen, vogelhuisjes en struiken.
Door nesten te melden, kan een stad of gemeente de nesten verwijderen of iemand inschakelen om dit te doen. Zo werken inwoners en lokale besturen samen om de hoornaars te beheren.
Wie toch een lenteval gebruikt, registreert de vangsten best via Mijn Tuinlab, zodat die gegevens kunnen bijdragen aan het lopende onderzoek naar de efficiëntie en impact van lentevallen.
Aziatische hoornaar vraagt gerichte aanpak
De Aziatische hoornaar brengt verschillende uitdagingen met zich mee. Zo kan de soort in bepaalde situaties een risico vormen voor mensen, bijvoorbeeld wanneer nesten zich dicht bij woningen of drukbezochte plaatsen bevinden. Door nesten tijdig op te sporen en te laten verwijderen, verklein je de kans op potentieel gevaarlijke situaties en ook op grotere nesten later op het jaar.
Voor honingbijen en de fruitteelt is de impact duidelijk en vormt de soort een reëel probleem. De hoornaar voedt zich met honingbijen, waardoor imkers hun bijenvolk soms sterk zien achteruitgaan. Dat raakt niet alleen de imkerij zelf, maar ook de bestuiving van fruitbomen en andere teelten. Minder honingbijen betekent immers ook minder bestuivers, met gevolgen voor de fruitteelt en ruimer voor de landbouw in haar geheel. Provinciaal expert Kathleen Verstraete licht toe: “We zien dat de druk op honingbijen lokaal groot kan zijn. Daarom volgen we mogelijke oplossingen van dichtbij. Zo tonen studies bijvoorbeeld goede resultaten met elektrische harpen aan bijenkasten: honingbijen vliegen erdoor, terwijl hoornaars worden tegengehouden. Ook het beschermen van uitvliegopeningen kan helpen.”
De impact op de bredere biodiversiteit wordt nog onderzocht en is vandaag niet eenduidig aangetoond. Kathleen Verstraete: “Wat we wel weten, is dat het gebruik van insecticiden bij de bestrijding ook nadelige effecten kan hebben. Alle insecten rond het nest worden getroffen, en wanneer die stoffen in het water terechtkomen, kan dat ook schadelijk zijn voor het waterleven. Dat kunnen we vermijden door, waar mogelijk, te kiezen voor bestrijdingsmethoden zonder schadelijke insecticiden.”
Daarom onderzoekt de provincie samen met partners milieuvriendelijke beheermethodes en zet ze in op een gerichte en doordachte aanpak. Jan De Haes besluit: “Wij kiezen voor een aanpak die gericht, gecoördineerd en onderbouwd is. Dat betekent: embryonale en primaire nesten zo vroeg mogelijk opsporen en verwijderen en lokale besturen ondersteunen met kennis en opleiding. Zo zetten we onze mensen en middelen in waar ze het meeste effect hebben.”
Foto:
Een embryonaal nest van een Aziatische hoornaar. – Copyright: Patrick Van Ende
Een Aziatische hoornaar op een peer. – Copyright: Hans De Blauw
