Vanaf het terras van hotel Gast Inn van Rienk Edens aan het Sylspaed in Workum heb je een schitterende kijk op pleziervaarders die van het Elfstedenstadje via de plaatselijke sluis en de voormalige zeearm It Soal naar het IJsselmeer willen. Of andersom. Het uniek gelegen logement, dat avonturier en pionier Edens uit Leeuwarden te koop aanbiedt omdat hij weer andere plannen voor uitvoering klaar heeft liggen, heeft nog geen restaurant, anders zou het terras in de zomer continu vol zitten.

Lassowerpers, vissers, strontracers en zenuwachtige beginnende watersporters respecteren elkander voorbeeldig in de flessenhals tussen de oude Elfstedenstad Workum en het IJsselmeer. Foto’s: Albert Hendriks, Friesland Holland.

Nergens zie je zoveel moderne, klassieke en eigenaardige boten aanleggen en voorbijkomen als daar. Soms ook beroepsvaartuigen, zoals de als pretschip in gebruik zijnde Luctor et Emergo, een vissersschip uit Makkum. Dat voer zondag 18 juli 2021 achterwaarts door de sluis en de gele brug. Een dwarse Fries aan het roer? Waarschijnlijk kon de schipper, na binnenkomst eerder in het weekend, zijn vaartuig niet draaien bij Gast Inn en de naastgelegen historische houtwerf De Hoop. De verstaging ging rakelings langs het brugwachtershuisje en de brug, maar er werd niets geraakt doordat de schipper heel behoedzaam voer en de aanwijzingen van de brug- en sluiswachter opvolgde.

Sluis en brug zijn één in Workum, reden waarom er ook vaak lang gewacht moet worden voordat het brugdek op de begane grond rust. Nergens anders in Workum “en omkriten” is wachten zo boeiend en vermakelijk en heb je zo goed zicht op schuttende boten, op de route naar het IJsselmeer en de oude vaarweg naar het centrum.

De Jagers van Haarlem
Er is ook stress als het erg druk is, zoals nu in het hoogseizoen. Vooral minder ervaren schippers en hun vrouwen op de punt van de boot hebben daar last van, maar die zelfde spanning zorgt er ook weer voor dat ze allemaal hun ogen en oren goed de kost geven.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

“Dat er niks fout hoeft te gaan is een kwestie van goede onderlinge communicatie aan boord en de rust bewaren,” zegt docent Jelmer Jager, de relaxte bestuurder van de grote Lemsteraak Fleanende Ingel, eigendom van zijn vriend Enno Romkema. Voor de tweede keer is de aak, geen vissersvaartuig van honderd jaar geleden uit Lemmer, maar een plezierjachtuitvoering uit 2008, het varende vakantiehuis van Jelmer (41), zijn vrouw Marieke (44), dochter Marit (11) en Jitse (9). Corona is er de oorzaak van dat het in Haarlem wonende gezin voor het tweede jaar koers zet naar de Waddenzee en de Duitse Waddenkust. Zo groeit de jeugd op met watersport en natuurbeleving. Jelmer leert zijn zoontje voor de sluis belangrijke voorbereidingen te treffen om, als ze door de sluis en brug zijn, direct de zeilen te kunnen hijsen om met halve wind, zonder motor, het IJsselmeer te bereiken.

Strontrace
Jelmer en Marieke zijn waterratten; ze hebben onder andere ervaring als “strontracers”. De Strontrace is een zeilwedstrijd voor oude zeilvoerende vrachtschepen tussen Workum en het Hollandse Warmond (keerpunt) en de bollenstreek, waar, net als vroeger, mest afgeleverd moet worden om de zanderige grond op te waarderen. De tulpengronden rond Hillegom, Sassenheim en Lisse werden een dikke eeuw geleden vruchtbaar gemaakt met duizenden vrachten mest van boerderijen en terpaarde uit Friesland. De terpen, de soms meer dan 5000 jaar oude woonheuvels, waren vroeger veel groter, zo ook de Groningse wierden. De bulten uit de tijd dat er geen beschermende dijken waren werden afgegraven tot de kerk en de omringende woningen bijna in het ‘ravijn’ stortten. Daarom telt Friesland vele scheve torens van Pisa. De Strontrace, die in 2020 niet doorging en waarschijnlijk ook niet in 2021 doorgaat vanwege corona, is een idee van wijlen architect Reid de Jong uit Workum. De bemanningen mogen tijdens de wedstrijd geen motor of andere moderne technische hulpmiddelen gebruiken. Ze moeten drie etmalen aaneen op eigen kracht en die van de natuur, over het IJsselmeer, non top van Friesland naar Holland varen en terug.

Meer info:
www.frieslandholland.nl
www.zeilvracht.nl/strontrace/
Virusveilige vakanties:
www.anderhalvemetervakanties.com

Foto’s: www.friesnieuws.nl