Op woensdagochtend 20 mei gingen de tunnels onder het Operaplein open voor verkeer. De tunnels, die de Jeanne en Jos Brabantstunnel gedoopt werden, maken deel uit van de Noorderlijn en zijn een van de laatste onderdelen daarvan die in gebruik worden genomen. De komende weken wordt de verkeerslichtenregeling op de invalswegen, die aangepast werd in aanloop naar de knip in de Leien, opnieuw genormaliseerd. De dosering op die kruispunten wordt dan dus opgeheven.
 
De tunnels zorgen, samen met de uitbreiding van premetrostation Opera, voor het ontwarren van een van de grootste mobiliteitsknopen van de stad. Het lokaal autoverkeer op de Leien kan voortaan onder de kruispunten met de Kipdorpbrug en de De Keyserlei doorrijden. Dat zorgt niet alleen voor een vlottere doorstroming; ook krijgen voetgangers, fietsers en trams hierdoor bovengronds meer ruimte. Bovenlokaal verkeer blijft gebruik maken van de verschillende toegangspoorten tot de stad, via de Ring en de Singel.

Schepen voor mobiliteit Koen Kennis: “Dankzij deze tunnels is het hele stuk van de Leien tussen de De Keyserlei en de Franklin Rooseveltplaats een autoluw gebied geworden, waar voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer de toon zetten. Wanneer later dit najaar de parkings voor auto’s en fietsers die bij het tunnelcomplex horen open gaan, krijgen we een volwaardig multimodaal knooppunt in het hart van de stad. Bezoekers, handelaars en horeca in de ruime omgeving zullen hier zeker hun voordeel bij doen.”

Zwevende tunnels
De tunnelkokers zijn een technisch huzarenstukje. Ze hangen als een omgekeerd T-profiel vast aan de dakbalken van de ondergrondse parking . Daardoor lijkt het alsof ze door de ruimte zweven en ontstaat eronder een open ruimte onder de tunnels. Manuel de Solà Morales ontwierp de tunnels op die manier om de ondergrondse parking ernaast en eronder zo open en licht mogelijk te maken. De realisatie zorgde voor heel wat bouwkundige uitdagingen. Om de vloerplaat te gieten, werd eerst over de hele lengte van de parking een gigantische stelling gebouwd. Daarop rustte de bekisting. In totaal werd 720 m³ beton gegoten en telt de vloerplaat ook nog eens zo’n 114 ton bewapening.
 
Open voor doorgaand verkeer
Inclusief de hellingen meet elke tunnel 550 meter. Vanaf die hellingen vertrekken telkens twee rijstroken. Een voor doorgaand verkeer, en een die leidt naar de ondergrondse parking op 3 niveaus. Op 20 mei worden voorlopig enkel de doorgaande rijstroken opengesteld, aangezien de parking dan nog niet open is. De autoparking wordt samen met de fietsenstalling in het najaar van 2020 in gebruik genomen.
 
De Jeanne Brabantsunnel loopt van noord naar zuid, richting Maria Theresialei. Doorgaand verkeer passeert daarbij de originele muur van de oude stadsomwalling. De Jos Brabantstunnel gaat van zuid naar noord, richting Violierstraat. Automobilisten passeren er via de glazen wand door de parking. Dat zorgt voor een speciaal lichteffect voor wie vanuit de parking naar de tunnels kijkt. Om een constante doorstroming te garanderen, geldt een maximumsnelheid van 30 km per uur. In beide kokers is trajectcontrole voorzien. Lokaal vrachtverkeer en voertuigen hoger dan 2,90 meter kunnen niet door en moeten bovengronds te blijven om hun bestemming te bereiken.
 
Aanpassing verkeerslichten invalswegen
De Leien werden halverwege 2017, omwille van de geplande werken aan het Operaplein, ‘geknipt’. In aanloop naar die knip werden verschillende verkeerslichten op de invalswegen van Antwerpen aangepast. Het doel was om de verkeersstroom te doseren en de bereikbaarheid voor het lokaal verkeer en het openbaar vervoer in de binnenstad te garanderen. Met de opening van de tunnels wijzigt de verkeerssituatie in de binnenstad, daarom wordt die verkeerslichtenregeling opnieuw aangepast. Die aanpassingswerken duren tot twee weken na de opening van de tunnels. Eens die werken klaar zijn zal de doorstroming voor alle weggebruikers gevoelig verbeteren. Bovendien wijzigt dan de verkeerscirculatie bovengronds, en treedt de slimme lichtenregeling voor de trams in werking. Het nieuwe bereikbaarheidsplan is te vinden op www.noorderlijn.be.
 
Jeanne en Jos Brabants
Jeanne en Jos Brabants waren de grondleggers van het Ballet van Vlaanderen, een van de meest iconische culturele instellingen van Antwerpen. De stad besliste dan ook om deze dames te eren door de tunnels die vlak onder hun geliefde Opera lopen naar hen te vernoemen. 
 
Op de Facebookpagina van de Noorderlijn zijn filmpjes te vinden over de plaatsing van de dakbalken en de integratie van de autotunnels in de oude omwalling.

Foto’s: www.noorderlijn.be / www.antwerpen.be